انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Assessment of the Sustainability Status of Summer Rangelands in Fars Province: A Case Study of the Kham-Namdan Rangeland, Eqlid County ارزیابی وضعیت پایداری مراتع ییلاقی استان فارس مطالعه موردی مرتع خم‌نمدان شهرستان اقلید 3 16 238689 10.22034/eiat.2026.238689 FA مسعود یوسفی دانش آموخته دوره دکتری بیابان‌زدایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. یحیی اسماعیل پور دانشیار گروه گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران حامد جنیدی جعفری دانشیار گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. حنانه محمدی کنگرانی دانشیار گروه‌ آموزش‌های آزاد و مجازی، دانشگاه علوم کشاورزی و ‌ﻣﻨﺎﺑﻊ‌ﻃﺒﻴﻌﻲ گرگان، گرگان، ایران. سعید صالحی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، اداره کل امور عشایر استان فارس، شیراز، ایران Journal Article 2025 03 24 Sustainability in development -particularly in natural resource and rangeland management- covers ecological, economic, social, and cultural dimensions. This study evaluates the sustainability status of summer rangelands in Fars Province, Iran. A set of four main indicators of rangeland sustainability were identified through a literature review and expert interviews: (1) Climate and Hydrology (H), (2) Plant Production (P), (3) Soil (S), and (4) Human (A). A structured questionnaire was developed and tested. Its validity was confirmed by experts, and its reliability was supported by a Cronbach’s alpha value above 0.7. Field data were collected in the Kham-Namdan summer rangeland of Eqlid County, a representative area of summer rangelands in Fars Province. Respondents included specialists, managers, and local stakeholders familiar with the environmental and socio-economic context. Data were analyzed using Boolean logic and Microsoft Excel software. Results showed that the Kham-Namdan rangeland is currently in an unsustainable condition. The human indicator, especially the economic sub-indicator, had the strongest effect on overall sustainability and was identified as a major pressure on the ecosystem. This study proposes a practical framework with four main indicators and 27 operational sub-indicators. The framework can support continuous monitoring, evaluation, and planning for sustainable rangeland management in Fars Province. ﻣﻔﻬﻮم ﭘﺎﻳﺪاری در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ و به‌طور وﻳﮋه در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ‌ﻣﻨﺎﺑﻊ‌ﻃﺒﻴﻌﻲ و مرتعداری، ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﺪاری اﻛﻮﻟﻮژیکی، اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ اﺳﺖ. هدف این مقاله ارزیابی وضعیت پایداری مراتع ییلاقی استان فارس بود. ابتدا با مرور ادبیات تحقیق و مصاحبه‌های اکتشافی با خبرگان، شاخص‌های پایداری مرتع (1. اقلیم و هیدرولوژی <span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">(<span dir="LTR" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">h<span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">) 2. تولید گیاهی <span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">(<span dir="LTR" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">p<span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">) 3. خاک <span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">(<span dir="LTR" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">s<span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">) 4. انسان <span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">(<span dir="LTR" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">a<span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">)) استخراج شدند. از ابزار پرسش‌نامه برای گرد‌آوری داده استفاده شد که روایی یا اعتبار آن با نظر خبرگان و متخصصان و پایایی پرسش‌نامه با استفاده از آزمون آماری آلفای کرونباخ (مقدار بیشتر از 7/0) تایید شد. پرسش‌نامه پژوهش مبتنی بر منطقه کلید مراتع ییلاقی استان فارس یعنی مرتع خم‌نمدان شهرستان اقلید، بین افراد متخصص، اجرایی و مسلط به شرایط منطقه توزیع شد. داده‌های گردآوری شده بر اساس منطق بولین، ارزیابی و با استفاده از نرم‌افزار‌ <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: windowtext;">Excel تحلیل شدند. نتایج نشان داد مرتع خم‌نمدان در وضعیت ناپایداری قرار داشته و شاخص‌ انسان و زیرشاخص اقتصادی آن در پایداری مرتع، موثرتر بوده و به‌عنوان عوامل کلیدی فشار بر زیست‌بوم عمل ‌می‌کنند. در نهایت، این پژوهش چارچوبی شامل چهار شاخص اصلی و ۲۷ زیرشاخص عملیاتی را ارائه کرد که ‌می‌تواند به عنوان ابزاری معتبر برای پایش، ارزیابی و برنامه‌ریزی مدیریت پایدار در مراتع ییلاقی استان فارس مورد استفاده قرار گیرد.

https://www.iraneiat.ir/article_238689_cdad2b2666c978c6e45497b6e3337ad0.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Identifying the Geotourism Capacities of the Border Villages of the Northern Regions of Ardabil using Kobalikova and Fiolet Models. شناسایی ظرفیت‌های ژئوتوریستی روستاهای مرزی مناطق شمالی اردبیل با استفاده از مدل‌های کوبالیکوا و فیولت 17 28 238695 10.22034/eiat.2026.238695 FA لطف اله ملکی معصوم آباد استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران بهروز نظافت تکله دانشجوی دکتری ژئومورفولوژ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران وحیده رجب پور دانشجوی کارشناسی جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، Journal Article 2025 04 03 <span style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; font-weight: normal; mso-bidi-font-weight: bold;">Geotourism is a form of tourism that causes the geographical growth and stability of the region, its environment, culture, historical and aesthetic heritage, and also improves the lives of the residents of that region. The development of rural geotourism as a new branch of rural tourism is a strategy for popularizing earth sciences, rural geotourism seeks to revive cultural components and integrate them with geological attractions. The purpose of this research is to identify the geotourism capacities of the border villages in the northern regions of Ardabil using Kobalikova and Fiolet models. For this purpose, three geo-tourist villages including Ultan village, Barzandgarmi Castle, and Ajirlo were selected. The results of Kubalikova model showed that according to the experts, Ajirlu village got the highest score with (3.79) and Barzandgarmi Castle village got the lowest score with (3.03). Also, according to the experts, Oltan village got the highest score (10.61) and Ajirlo village got the lowest score (7.59) in the Violet model. Therefore, it is concluded that based on the evaluation models, Ultan and Ajirlu region have high geotourism potentials to identify the regions. Finally, it is suggested to use new and updated software as well as artificial intelligence for the development of the region in future studies. ژئوتوریسم شکلی از گردشگری است که موجب رشد و پایداری جغرافیایی منطقه، محیط‌زیست، فرهنگ، میراث تاریخی و زیبایی‌شناختی آن و همچنین بهبود زندگی ساکنین آن منطقه می‌گردد. توسعه ژئوتوریسم روستایی به‌عنوان شاخه جدید گردشگری روستایی استراتژی است برای عمومی‌سازی علوم زمین، ژئوتوریسم روستایی به‌دنبال احیای مولفه‌های فرهنگی و ادغام آن‌ها با جاذبه‌های زمین‌شناسی است. هدف از این تحقیق شناسایی ظرفیت‌های ژئوتوریستی روستاهای مرزی مناطق شمالی اردبیل با استفاده از مدل‌های کوبالیکوا و فیولت می‌باشد. برای این منظور سه روستای ژئوتوریستی شامل روستای اولتان، قلعه برزندگرمی، اجیرلو انتخاب گردید. نتایج حاصله از مدل کوبالیکوا نشان داد که از نظر کارشناسان روستای اجیرلو با مقدار(79/3) بیشترین امتیاز و روستای قلعه برزندگرمی با مقدار (03/3) کمترین امتیاز را به خود کسب کردند. همچنین در مدل فیولت از نظر کارشناسان روستای اولتان با مقدار (61/10) بیشترین امتیاز و روستای اجیرلو با مقدار (59/7) کمترین امتیاز را به‌دست آوردند. بنابراین نتیجه‌گیری می‌گردد براساس مدل‌های ارزیابی منطقة اولتان و اجیرلو دارای پتانسیل‌های ژئوتوریستی بالایی جهت شناساندن مناطق دارد. در نهایت پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی از نرم‌افزارهای جدید و به‌روز و همچنین هوش مصنوعی برای توسعه منطقه استفاده گردد.

https://www.iraneiat.ir/article_238695_5ac22987ea11b7d2c16406793c9ac386.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Investigating the Impact of Environmental Leadership on Environmental Behaviors: The Mediating Roles of Green Culture, Environmental Management, and Strategic Social Responsibility in Science- Based Companies at Mashhad Science and Technology Park بررسی تاثیر رهبری محیط‌زیستی بر رفتارهای ‌محیطی و مالی کارکنان، بررسی نقش میانجی فرهنگ سبز، مدیریت محیطی و مسئولیت اجتماعی استراتژیک 29 50 235018 10.22034/eiat.2025.235018 FA امید بهبودی گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران امیر غفوریان شاگردی دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران، 0000-0001-9780-2971 حسن دولتشاهی کارشناس ارشد حسابداری، دانشکده علوم اداری، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران محسن صابر افشاریان کارشناس ارشد حسابداری، دانشکده علوم اداری، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران Journal Article 2025 04 12 In the contemporary world, environmental issues such as climate change, pollution, and the depletion of natural resources have garnered unprecedented attention, presenting significant challenges to societies. This study aims to investigate the impact of environmental leadership on environmental behaviors through the mediating roles of green culture, environmental management, and strategic social responsibility within knowledge-based companies at Mashhad Science and Technology Park. The research population consisted of 500 employees from these companies. Using Morgan's table and a convenience sampling method, a sample of 217 participants was selected. The data collection instrument was Fan and Chong's (2023) standard 52-item questionnaire. Content validity was confirmed by expert approval, while construct validity was assessed through convergent and discriminant validity. Reliability was established using Cronbach's alpha and composite reliability, both exceeding the 0.7 threshold. Data were analyzed via structural equation modeling (SEM) with PLS3 software. The results demonstrated that environmental leadership has a positive and significant effect on the environmental and financial behaviors of employees, mediated by green culture, environmental management, and strategic social responsibility. Additionally, the direct impacts of environmental leadership and environmental behavior on financial behavior were also confirmed to be significant. در دنیای امروز، اهمیت مسائل محیط‌زیستی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. تغییرات اقلیمی، آلودگی محیط‌زیست، کاهش منابع‌طبیعی و تهدیدات محیط‌زیستی از جمله چالش‌هایی هستند که جوامع بشری با آن‌ها مواجه‌اند. هدف از انجام این پژوهش بررسی تاثیر رهبری محیط‌زیستی بر رفتارهای محیطی و مالی از طریق نقش میانجی فرهنگ سبز، مدیریت ‌محیطی و مسئولیت اجتماعی استراتژیک شرکت‌های دانش بنیان پارک‌های علم و فناوری مشهد ‌است. جامعه آماری تحقیق حاضر، کارکنان شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری شهر مشهد می‌باشد که تعداد آن‌ها 500 نفر است و بر اساس جدول مورگان تعداد 217 نفر به شیوه در دسترس انتخاب شده است. ابزار پژوهش پرسشنامه استاندارد (Fan & Chung, 2023) با 52 گویه بوده که برای آزمودن روایی از روایی محتوا و تایید خبرگان و جهت روایی سازه از روایی سازه، همگرا و واگرا بهره گرفته شده است. پایایی پرسش‌نامه با آلفای کرونباخ و پایایی مرکب (بیش از 7/0) انجام شده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها به روش معادلات ساختاری با نرم‌افزار پی‌ال‌اس 3 انجام شده است. نتایج نشان داد رهبری محیط‌زیستی از طریق نقش میانجی فرهنگ سبز، مدیریت محیطی و مسئولیت اجتماعی استراتژیک بر رفتار محیطی و مالی کارکنان شرکت‌های دانش بنیان پارک‌های علم و فناوری شهر مشهد تاثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین تاثیر رهبری محیط‌زیستی و رفتار محیطی بر رفتار مالی نیز به طور معناداری تایید شد.

https://www.iraneiat.ir/article_235018_423859adfe456e6f03b44c15bf3f00db.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 A Grounded Theory Analysis of Selected Literature on the Sustainable Development of the Urmia Lake Watershed نظریه‌پردازی داده بنیاد مقالات منتخب توسعه پایدار حوضه آبریز دریاچه ارومیه 51 66 238700 10.22034/eiat.2026.238700 FA یونس کریمی فردین پور گروه ریاضی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. 0000-0001-6562-0495 Journal Article 2025 02 03 Content analysis is a valuable method for uncovering diverse research perspectives and identifying gaps within a specific field of knowledge. This qualitative study employs a grounded theory approach, following the methodology of Strauss and Corbin (1990), to synthesize existing research on the sustainable development of the Urmia Lake watershed. A purposeful sampling strategy, informed by the work of Sandelowski and Barroso (2007) on qualitative research synthesis, was used to select literature. The final analysis is framed using Pierre Bourdoeu's sociological theory. Data were collected through a systematic literature search of the Magiran database, using relevant keywords. The analysis reveals that a primary driver in the literature is authors' concern over environmental challenges in the watershed, which functions as a form of symbolic capital. Within this context, sustainable development emerges as the central category of action. This central category is influenced by two main factors: on one hand, a scientology field where technology is positioned as social capital, and on the other hand, an expertise field where scientism functions as economic capital. These conditions motivate authors to propose specific strategies to achieve desired outcomes. In essence, the authors' core motivation is rooted in their cultural capital. Through publication, they convert a portion of this specifically, their embodied cultural capital—into institutional cultural capital. The anticipated outcome of this process is the subsequent transformation of this institutional capital into symbolic capital, enhancing their standing and influence within the academic and environmental fields. روش تحلیل محتوا کمک می‌کند تا نگرش‌های متفاوت محققان و خلاءهای موجود در مطالعات یک زمینه خاص دانش شناسایی شود. هدف اصلی از این پژوهش، شناخت پژوهش‌های انجام شده در زمینه توسعه پایدار حوضه آبریز دریاچه ارومیه است. رویکرد این پژوهش کیفی با نظریه‌پردازی داده بنیاد، نمونه<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; mso-ansi-font-size: 11.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-bidi-language: FA;">‌گیری آن هدفمند با روش فراترکیب و تحلیل نهایی آن در یک چارچوب نظری جامعه‌شناسی است. برای گردآوری داده‌ها از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است. پس از طراحی سؤالات پژوهش، به‌صورت جستجویی نظام‌مند بر اساس کلیدواژه<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; mso-ansi-font-size: 11.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-bidi-language: FA;">‌های مرتبط از بانک اطلاعات نشریات کشور، نمونه‌گیری صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نگرانی از بابت وجود چالش‌های محیط‌زیستی حوضه آبریز دریاچه ارومیه، شرایط‌<span lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; mso-ansi-font-size: 11.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-bidi-language: FA;"> علّی است که سرمایه نمادین نویسندگان است. توسعه پایدار مقوله محوری است. از یک سو، علم‌سنجی شرایط زمینه‌ای با درونمایه فنّاوری به عنوان سرمایه اجتماعی و از سوی دیگر تخصص شرایط مداخله‌گر با درونمایه علم‌گرایی به عنوان سرمایه اقتصادی، نویسندگان را ترغیب می‌کند تا راهبردهایی پیشنهاد کنند که پیامدهای مورد انتظارشان را در پی داشته باشند. در واقع سرمایه محوری نویسندگان سرمایه فرهنگی‌شان است که با نوشتن مقاله، بخشی از آن، یعنی سرمایه فرهنگی عینی‌شان را تبدیل به سرمایه فرهنگی نهادی می‌کنند<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; mso-ansi-font-size: 11.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-bidi-language: FA;">، در حالی که انتظار دارند پیامد آنها تبدیل شدن سرمایه فرهنگی نهادی‌شان به سرمایه نمادین باشد.

https://www.iraneiat.ir/article_238700_21b2139ddf2dfb2923bda5a85c2c4909.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Determining Traditional Strategic Principles Based on Understanding Thermal Comfort Indicators in Historical Buildings within Hot and Dry Climates تعیین اصول راهبردی سنتی مبتنی بر شناخت شاخص‌‌های آسایش حرارتی بناهای تاریخی در اقلیم گرم و خشک 67 81 238702 10.22034/eiat.2026.238702 FA صفورا روحی گروه معماری و شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران، تهران، ایران. 0000-0002-4048-894X جمال الدین مهدی نژاد استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. Journal Article 2025 09 24 Today, due to the lack of suitable structural models for enhancing productivity and occupant comfort through the optimal use of climatic factors in buildings, many climatically inappropriate and sometimes contradictory models are being used in construction. The present research seeks architectural points related to the use of hot and dry climatic factors in the traditional design of the Boroujerdiha House in Kashan. In this context, the study aims to identify specific design strategies that consider natural energy sources. Consequently, a descriptive-analytical approach was adopted, utilizing planimetric description tables to present the climatic features as well as the traditional design of the Boroujerdiha House. This research was conducted on three sections of the house: the summer residence, the winter residence, and the courtyard (central area). The traditional design solutions and their application in the Boroujerdiha House in Kashan outline strategies for environmentally friendly architectural design. The obtained results indicated that climatic factors such as topography, the seasonal orientation of the residence, and sunlight regulation can be applied in the design of building forms, including spatial organization, landscape and vegetation, building materials, and technical installations. For designing and constructing sustainable structures in the dry climate of Isfahan, attention to the local ecology is essential. In addition to utilizing traditional architectural solutions, the use of renewable resources such as solar, water, and wind energy can play an effective role in optimizing energy consumption and reducing environmental impacts. This approach can be applied in the design of residential homes, office buildings, and urban service centers. امروزه به دلیل عدم وجود مدل‌های ساختاری مناسب برای افزایش بهره‌وری و همچنین راحتی ساکنان از طریق به‌کارگیری بهینه عوامل اقلیمی ‌در ساختمان، بسیاری از مدل‌های نامناسب از نظر اقلیمی ‌و گاهی متعارض در ساخت‌وساز استفاده می‌شوند. پژوهش حاضر به دنبال نکات معماری مرتبط با استفاده از عوامل اقلیمی ‌گرم و خشک در طراحی سنتی خانه بروجردی‌ها در کاشان است. در این میان، مطالعه به دنبال استراتژی‌های طراحی خاصی است که منابع انرژی طبیعی را در نظر بگیرد. به همین دلیل، رویکرد توصیفی- تحلیلی با استفاده از جداول- توصیف‌های پلانیمتریک به‌منظور ارائه ویژگی‌های اقلیمی ‌و همچنین طراحی سنتی خانه بروجردی‌ها اتخاذ شد. این پژوهش در سه بخش خانه، یعنی اقامتگاه تابستانی، اقامتگاه زمستانی و میانسرا (منطقه میانی) انجام شد. راه‌حل‌های طراحی سنتی و کاربرد آنها در خانه بروجردی‌ها در کاشان استراتژی‌هایی برای طراحی معماری دوست‌دار محیط‌زیست را ترسیم می‌کند. نتایج به‌دست ‌آمده نشان داد که عوامل اقلیمی ‌مانند توپوگرافی، جهت‌گیری فصلی اقامتگاه و تنظیم نور خورشید می‌توانند در طراحی فرم‌های ساختمانی شامل سازمان فضایی، منظر و گیاهان، مصالح ساختمانی، تأسیسات فنی به کار روند. برای طراحی و ساخت سازه‌های پایدار در اقلیم خشک اصفهان، توجه به بوم‌شناسی منطقه امری ضروری است. علاوه بر بهره‌گیری از راه‌حل‌های سنتی معماری، استفاده از منابع تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی، آبی و بادی می‌تواند نقش مؤثری در بهینه‌سازی مصرف انرژی و کاهش تأثیرات محیط‌زیستی داشته باشد. این رویکرد می‌تواند در طراحی خانه‌های مسکونی، ساختمان‌های اداری و مراکز خدماتی شهری مورد استفاده قرار گیرد.

https://www.iraneiat.ir/article_238702_58f605e2bf829ef311f99a1fe2e6ba79.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Green Strategic Orientation and Venture Performance in SMEs: The Mediating Role of Opportunity Recognition مدیریت راهبردی محیط‌زیست: تاثیر جهت‌‌گیری راهبردی سبز بر عملکرد سرمایه‌‌گذاری شرکت‌‌های کوچک و متوسط 83 97 238705 10.22034/eiat.2026.238705 FA امید بهبودی گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران مجتبی پورسلیمی گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران احمد ناطق گلستان گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران. Journal Article 2024 12 14 This study investigates the impact of market orientation and green entrepreneurship orientation on the venture performance of small and medium-sized enterprises (SMEs), with opportunity recognition as a mediating variable. The research is applied in purpose and survey-based in its implementation method. The statistical population consisted of managers of SMEs in Mashhad. Using Klein's rule of thumb, a sample size of 210 was determined (10 times the 21 questionnaire items). Data were collected using standard questionnaires from Habib (2020) and Anwar et al. (2022). Face validity was assessed by experts, while convergent and discriminant validity were confirmed through factor analysis. Reliability was measured using Cronbach's alpha and composite reliability, with an overall Cronbach's alpha of 0.924, indicating high reliability. Data analysis was performed using structural equation modeling (SEM) with SmartPLS3 software. The results demonstrated that both market orientation and green entrepreneurship orientation have a significant positive effect on opportunity recognition. Furthermore, opportunity recognition and green market orientation were found to significantly enhance venture performance. Finally, the mediating role of opportunity recognition in the relationship between market orientation/green entrepreneurship orientation and venture performance was also confirmed to be significant. هدف از انجام این پژوهش بررسی تاثیر جهت‌گیری راهبردی سبز (جهت‌گیری بازار و کارآفرینی سبز) بر عملکرد سرمایه‌گذاری از طریق نقش میانجی شناخت فرصت بوده است. این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از حیث روش اجرا، پیمایشی است. جامعه آماری تحقیق حاضر، کلیه‌‌ مدیران شرکت‌های کوچک و متوسط شهر مشهد می‌باشند. بر اساس روش سرانگشتی کلاین، تعداد اعضای نمونه به تعداد 5 تا 10 برابر تعداد گویه‌ها (10*21) یعنی 210 نفر در نظر گرفته شده ‌است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسش‌نامه‌های استاندارد حبیب (2020) و انوار و همکاران (2022) بوده ‌است. جهت سنجش روایی صوری از نظر خبرگان و روایی همگرا و واگرا و تحلیل عاملی استفاده شده ‌است. جهت سنجش پایایی از آلفای کرونباخ و پایایی مرکب استفاده شد. مقدار آلفای کرونباخ کل آن 924/0 برآورد گردید که در محدوده‌‌ پذیرش قرار دارد. تحلیل داده‌‌ها برای آزمون فرضیه‌ها با روش مدل‌یابی معادلات ساختاری و نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس 3 انجام شده‌ است. نتایج نشان داد جهت‌گیری بازار و جهت‌گیری کارآفرینی سبز بر شناخت فرصت در شرکت‌‌های کوچک و متوسط مشهد تاثیر معناداری دارد. شناخت فرصت و جهت‌گیری بازار سبز بر عملکرد سرمایه‌گذاری در شرکت‌‌های کوچک و متوسط مشهد تاثیر معناداری دارند. همچنین تاثیر جهت‌گیری بازار و جهت‌گیری کارآفرینی سبز بر شناخت فرصت از طریق نقش میانجی عملکرد سرمایه‌گذاری در شرکت‌‌های کوچک و متوسط مشهد نیز معنادار گزارش شده است.

https://www.iraneiat.ir/article_238705_3ed7a0127018f394dab031cc36c32b43.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Review and Comparison of Water Resource Carrying Capacity Estimation Methods and Their Advantages and Disadvantages مرور و مقایسه روش‌های برآورد ظرفیت برد منابع آب و تعیین مزایا و معایب آن‌ها 99 114 238710 10.22034/eiat.2026.238710 FA الهام قاسمی زیارانی دانشجوی دکترا، گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم‌محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. رومینا سیاح نیا استادیار گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم‌محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0001-7844-3758 شاهرخ محمودی دانشجوی دکترا، گروه مهندسی محیط‌زیست ، دانشکده محیط‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 01 27 <span style="font-size: 12.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1;">This study seeks to develop a framework for evaluating scenarios and forecasting future water resource conditions. This framework simultaneously assesses the impact of various policies on water resources, society, economy, and the environment of the watershed and water resources, thereby establishing a reliable foundation for future research. To identify relevant literature, scientific databases—including Scopus, Web of Science, Science Direct, PubMed, and the Google Scholar search engine—were searched for publications from 2010 to 2024. In this study, water resource carrying capacity (WRCC) research methods were broadly categorized into two types based on their objectives. The objective of Type I methods is to calculate the population or economic scale that water resources can support based on water supply and demand. These methods include the Conventional Trend Method (CTM), Recursive Dynamic Simulation (DSR), the Pressure-State-Response (PSR) framework, and TOPSIS. The objective of Type II methods is to assess regional WRCC and validate the potential for water resource development. This category includes Comprehensive Evaluation (CE), Multi-Objective Model Analysis (MOMA), System Dynamics (SD), the Relative Water Resource Carrying Capacity Model, the Integrated Water Resource Carrying Capacity Model, the System Dynamics Model, and the Fuzzy Comprehensive Evaluation Method. The results indicate that, although various methods exist for estimating WRCC, the majority of the methods used are outdated, and more complex new methods and technologies are lacking. Specifically, the analysis revealed that the indicators, scientific accuracy, and comprehensiveness of the evaluation criteria in current research methods are insufficient and require improvement. <span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; mso-ansi-font-size: 11.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">در این مطالعه سعی شده است چارچوبی برای ارزیابی سناریوها و پیش‌بینی شرایط آینده از نظر منابع آب فراهم شود. این چارچوب در عین حال تأثیر سیاست‌های مختلف را بر منابع آب، جامعه، اقتصاد و محیط‌زیست حوضه آبریز و منابع آب ارزیابی می‌کند و بستر مطمئنی را برای تحقیقات آینده ایجاد می‌نماید. در این راستا، جهت دستیابی به مقالات واجد شرایط، پایگاه‌های اطلاعاتی علمی خارجی شامل اسکوپوس ساینس، وب آف ساینس، ساینس دایرکت، پاپمد(1) و موتور جستجوی گوگل اسکالر(2)، از سال 2010 تا 2024 مورد جستجو قرار گرفتند. به‌طور کلی، در این مطالعه روش‌های تحقیق ظرفیت برد منابع آب بر طبق اهداف به دو نوع تقسیم گردید. هدف از روش‌های نوع اول محاسبه جمعیت یا مقیاس اقتصادی بود که منابع آب می‌توانند بر اساس عرضه و تقاضای آب پشتیبانی کنند و شامل روش روند متعارف <span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">(<span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">CTM<span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">) و شبیه‌سازی پویای بازگشتی <span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">(<span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">DSR<span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">)، چارچوب نیروی محرکه فشار- وضعیت- پاسخ و TOPSIS است. هدف روش‌های نوع دوم ارزیابی WRCC منطقه‌ای و تأیید توسعه بالقوه منابع آب بود و این نوع شامل ارزیابی جامع <span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">(<span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">CE<span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">) و تحلیل مدل چند هدفه <span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">(<span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">MOMA<span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">)، پویایی سیستم <span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">(<span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">SD<span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">)، مدل ظرفیت برد منابع نسبی، مدل جامع ظرفیت برد منابع آب، مدل پویایی سیستم و مدل ارزیابی جامع فازی ویژگی‌های بود. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه روش‌های مختلفی برای برآورد ظرفیت برد منابع آب <span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1;">(<span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1;">WRCC<span lang="FA" style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">)<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; mso-ansi-font-size: 11.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">(3) وجود دارد، اما عمده روش‌های مورد استفاده قدیمی شده‌اند و روش‌ها و فناوری‌های جدید پیچیده‌تر وجود ندارد. به طور خاص، این تجزیه‌و‌تحلیل نشان داد که شاخص ها، دقت علمی و جامع بودن معیارهای ارزیابی روش‌های تحقیق فعلی کافی نیست و نیاز به بهبود دارد.

https://www.iraneiat.ir/article_238710_2c091c7d760be0b94dd1c45bf302091b.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Spatial Analysis of Marine Protected Areas of the Persian Gulf and their Effectiveness in Protecting Coral Reefs تحلیل گستره مکانی مناطق دریایی تحت حفاظت در خلیج‌فارس و اثربخشی آنها در حفاظت از آبسنگ‏‏های مرجانی 115 124 238712 10.22034/eiat.2026.238712 FA فروغ گودرزی استادیار پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0001-7345-0289 Journal Article 2025 06 03 Marine protected areas (MPAs) are designated by governments and other institutions to restrict access to marine environments to increase the resilience of fragile ecosystems such as coral reefs to disturbances, even when threats occur outside their geographic boundaries. In this study, quantitative information on protected areas in the Persian Gulf (PG) was reviewed and their effectiveness in protecting coral ecosystems as a vulnerable faunal taxon to human disturbances was examined. For this purpose, the geographical extent of marine protected areas in the PG was extracted from the Global Database of Protected Areas and supplemented with information on protected areas from the Iranian Department of Environment (DOE). Then, the percentage of spatial overlap of coral habitats with the network of MPA in the PG was calculated. Based on the analyses, there are 28 protected areas throughout the PG, all or part of which are located at sea. Their marine sector covers less than 7% of the PG, with half of these areas having an effective area of less than 100 Km2. After Oman with 70%, Bahrain with 18% provides the highest relative protection of the PG. Also, only 27% of the coral reefs of the PG are protected by the network of MPAs. According to the results, the marine protected areas in the PG are not sufficiently effective in protecting marine biodiversity in terms of their size and representativeness, and to achieve the target of 30% protection by 2030, the network of MPAs needs to be expanded by identifying ecologically important areas of the PG. مناطق دریایی تحت حفاظت‏ توسط دولت‏ها و سایر نهادها برای محدود کردن دسترسی به محیط‏های دریایی تعیین شده‏اند تا انعطاف‏پذیری اکوسیستم‏های شکننده مانند صخره‏های مرجانی را در برابر آشفتگی‏ها افزایش دهند، حتی زمانی که تهدیدها در خارج از گستره جغرافیایی آنها رخ می‏دهند. در این پژوهش، اطلاعات کمّی مناطق حفاظت‏شده خلیج‏فارس مورد مداقّه و اثربخشی آن‏ها در حفاظت از اکوسیستم مرجانی به عنوان یک تاکسون جانوری آسیب‏پذیر نسبت به آشفتگی‏های انسانی مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور، گستره جغرافیایی مناطق دریایی تحت حفاظت در خلیج‌فارس از پایگاه داده جهانی مناطق تحت حفاظت استخراج و با اطلاعات مناطق تحت حفاظت سازمان محیط‏زیست ایران تکمیل شد. سپس، درصد همپوشانی مکانی زیستگاه‏های مرجانی با شبکه مناطق تحت حفاظت در خلیج‏فارس، محاسبه شد. بر اساس تحلیل‏های این مطالعه، در سرتاسر خلیج‌فارس 28 منطقه تحت حفاظت‏ وجود دارد که تمام یا بخشی از گستره آن‏ها در دریا واقع شده است. بخش دریایی آن‏ها گستره‏ای کمتر از 7 درصد خلیج‏فارس را در برمی‏گیرد که نیمی از این مناطق دارای مساحت کمتر از حد مؤثر 100 کیلومترمربع هستند. بعد از عمان با 70 درصد، بحرین با 18 درصد بیشترین میزان حفاظت نسبی را از خلیج‏فارس به عهده دارد. همچنین، تنها 27 درصد از صخره‎های مرجانی خلیج‏فارس توسط شبکه مناطق دریایی تحت حفاظت‏ محافظت می‏شوند. طبق نتایج، مناطق دریایی تحت حفاظت در خلیج‏فارس از نظر وسعت و معرف بودن، کارایی کافی در حفاظت از تنوع‏زیستی دریایی را نداشته و برای رسیدن به هدف 30 درصد حفاظت تا سال 2030 نیازمند گسترش شبکه مناطق تحت حفاظت با شناسایی مناطق مهم اکولوژیکی خلیج‏فارس است.

https://www.iraneiat.ir/article_238712_980618ffd25a735d09452f6a680c6055.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Examining the Challenges of Assessing Urban Resilience to Climate Risks in Urban Management بررسی چالش‌‌های ارزیابی تاب‌آوری شهری در برابر مخاطرات اقلیمی در مدیریت شهری 125 136 238714 10.22034/eiat.2026.238714 FA سوسن سلاجقه استادیار گروه برنامه ریزی، مدیریت محیط زیست و HSE، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-1336-8405 Journal Article 2025 01 13 The extensive impacts of climate change are increasingly affecting human societies and ecosystems, with urban environments being particularly vulnerable. These impacts include a rise in the intensity and frequency of hazards such as floods, heatwaves, droughts, and storms, which pose significant threats to cities as primary centers of population and economic activity. Addressing these risks requires not only preventive measures but also the development of robust adaptation strategies and the enhancement of urban resilience. Such resilience equips cities to effectively respond to disruptions, minimize damage, and sustain functionality and sustainability during crises. Urban resilience has emerged as a central concept in contemporary urban management, describing the capacity of cities to withstand, adapt to, and recover from both natural and human-induced crises. However, assessing urban resilience remains a complex challenge due to multiple factors, including the absence of a comprehensive and standardized definition, limited access to accurate and sufficient data, the inherent complexity and interdependencies of urban systems, and insufficient coordination among relevant institutions and organizations. This study examines these challenges and proposes strategies to enhance urban resilience to climate-related hazards. Key recommendations include leveraging advanced technologies for smart crisis management, strengthening social and infrastructural capacities, raising public awareness through education, and fostering improved cross-sectoral collaboration and integrated policymaking. The findings underscore that by addressing these obstacles and adopting holistic approaches, cities can enhance their resilience to current crises while improving preparedness for future challenges. امروزه مخاطرات ناشی از تغییر اقلیم اثرات گسترده‌ای بر جوامع انسانی و اکوسیستم‌ها، به‌ویژه محیط‌های شهری، گذاشته است. این اثرات شامل افزایش شدت و فراوانی حوادثی همچون سیل، موج‌های گرمایی، خشکسالی و طوفان است که شهرها را به‌عنوان مراکز اصلی تجمع جمعیت و فعالیت‌های اقتصادی در معرض آسیب‌های جدی قرار داده‌اند. کاهش اثرات این مخاطرات نه تنها نیازمند اقدامات پیشگیرانه است، بلکه توسعه راهکارهای سازگاری و تقویت تاب‌آوری شهری را نیز طلب می‌کند تا شهرها بتوانند به طور مؤثر با این تغییرات مقابله کنند، آسیب‌ها را کاهش دهند و پایداری و عملکرد خود را در مواجهه با بحران‌ها حفظ کنند. تاب‌آوری شهری یکی از مفاهیم کلیدی در مدیریت شهری معاصر است که به توانایی شهرها در مقابله، سازگاری و بازیابی از بحران‌های طبیعی و انسانی، اشاره دارد. با این حال، ارزیابی تاب‌آوری شهری همچنان با چالش‌های متعددی روبه‌رو است. این مقاله به بررسی این چالش‌ها، نظیر نبود تعریف جامع و استاندارد برای مفهوم تاب‌آوری، محدودیت در دسترسی به داده‌های کافی و دقیق، پیچیدگی سیستم‌های شهری و ارتباطات متقابل آن‌ها و همچنین عدم هماهنگی و انسجام میان نهادها و سازمان‌های مرتبط، می‌پردازد. در ادامه، راهکارهایی برای ارتقای تاب‌آوری شهرها در برابر مخاطرات اقلیمی ارائه شده است که شامل بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای مدیریت هوشمند بحران، تقویت زیرساخت‌های اجتماعی و فنی، آموزش و افزایش آگاهی عمومی، و بهبود همکاری‌های بین‌بخشی و سیاست‌گذاری‌های منسجم است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که با رفع این چالش‌ها و اتخاذ رویکردهای جامع، شهرها می‌توانند نه تنها در برابر بحران‌های کنونی مقاوم‌تر شوند، بلکه آمادگی بهتری برای مواجهه با بحران‌های آینده نیز پیدا کنند.

https://www.iraneiat.ir/article_238714_f593df5aabac6c8d32f89aeed16f3817.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 On the Concept of Geosystem Services: Definitions, Evolution, and Classifications مفهوم خدمات ژئوسیستم: تعاریف، تکامل و طبقه‌بندی 137 146 238716 10.22034/eiat.2026.238716 FA فاطمه محمدیاری گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Journal Article 2025 03 24 This review paper elucidates the emerging concept of geosystem services. Geosystem services complement ecosystem services by focusing on abiotic components and environmental services. This concept, modeled after ecosystem services, provides a detailed and comprehensive examination of the importance of ecosystem functions and their role in sustaining human life and well-being. It is also proposed as a means to fully evaluate the diversity of the Earth's surface and subsurface. The subsurface not only serves as the foundation for all human infrastructure and offers opportunities for creating better living environments, but also it is a multifunctional natural resource. Beyond providing physical space, the subsurface can, for example, supply and store water, energy, and materials, provide habitats for ecosystems, support surface life, and act as a repository for cultural and geological heritage. Conceptualizing geosystem services as a potential approach to improving the assessment of ecosystems and their services has garnered increasing attention. Therefore, this study aims to explore the definitions and concepts of geosystem services and their role in subsurface planning and consideration of underground ecosystems. در این مقاله به تبیین مفهوم نوظهور خدمات ژئوسیستم پرداخته شده است. خدمات ژئوسیستم، خدمات اکوسیستم را با تمرکز بر اجزای غیر‌‌زنده و خدمات محیطی تکمیل می‌‌کند. این مفهوم با الگوبرداری از خدمات اکوسیستم به بررسی دقیق و جامع اهمیت عملکردهای اکوسیستم و نقش آن‌‌ها در حفظ زندگی و رفاه انسان می‌‌پردازد. همچنین خدمات ژئوسیستم به عنوان راهی برای ارزشیابی کامل تنوع زمین و زیرسطح پیشنهاد شده است، زیرسطح نه تنها پایه‌ای است که تمام زیرساخت‌های انسانی بر آن تکیه می‌کنند و فرصت‌هایی را برای ایجاد محیط زندگی بهتر ارائه می‌دهد، بلکه یک منبع طبیعی چند منظوره است. جدا از فضای فیزیکی، زیرسطح می‌تواند به عنوان مثال آب، انرژی و مواد را تأمین و ذخیره، زیستگاه‌هایی را برای اکوسیستم‌ها فراهم کند و به عنوان پشتیبان حیات سطحی و به عنوان مخزن میراث فرهنگی و زمین‌شناسی عمل نماید. مفهوم‌‌سازی خدمات ژئوسیستم به عنوان یک رویکرد ممکن برای بهبود ارزیابی اکوسیستم‌‌ها و خدمات آنها توجه فزاینده‌‌ای را به خود جلب کرده است. بدین‌منظور، هدف این مطالعه بررسی تعاریف و مفاهیم خدمات ژئوسیستم و نقش آن در برنامه‌‌ریزی زیرسطح و توجه به اکوسیستم‌‌های زیرزمینی است.

https://www.iraneiat.ir/article_238716_61e209a11ad6d8503f0f14eb341c7c56.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 A Systematic Review of Ecosystem Disservices Associated with Green Infrastructure Development in Urban Settings مروری سیستماتیک بر آسیب‌‌های اکوسیستمی توسعه زیرساخت‌‌های سبز در بسترهای شهری 147 160 238718 10.22034/eiat.2026.238718 FA ایمان سعیدی گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران 0000-0001-8749-3829 حسن دارابی گروه مهندسی طراحی محیط‌زیست، دانشکده محیط‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. نادیا یلوه گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. Journal Article 2025 02 15 Green infrastructures, as an innovative concept in urban development, contribute significantly to improving the quality of the environment. However, these developments can also bring ecosystem damages that have received less attention. This article aims to systematically review the scientific literature on identifying ecosystem damages of green infrastructures and their range of effects on the environment and hydrological conditions, and aims to provide a classification and introduction of these disservices, to help researchers in identifying, assessing their effects, and reducing them. This research uses two specific methodological frameworks, the first stage of which uses the scientometric method and relies on the PRISMA protocol to search scientific databases and select articles. In the second stage, the meta-synthesis methodological framework is used to qualitatively examine the content of the articles. In the first stage, 1388 articles were reviewed, and 115 articles were evaluated for content for qualitative review. The results show that the ecosystem disservices of green infrastructure can include health, environmental, economic and social problems. This issue needs more attention in urban studies and planning. The results of the study of the damages associated with green infrastructure highlight the importance of comprehensive attention to the negative and positive aspects of green infrastructure development in environmental policy-making. Therefore, adopting appropriate and balanced approaches and policies to reduce the ecosystem damage of green infrastructure is essential. زیرساخت‌های سبز به عنوان یک مفهوم نوآورانه در توسعه شهری به ارتقا کیفیت محیط‌زیست کمک شایانی می‌کنند. با این حال، این توسعه‌ها می‌توانند آسیب‌های اکوسیستمی نیز به همراه داشته باشند که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. این مقاله با هدف مرور سیستماتیک متون علمی معتبر در رابطه با شناسایی آسیب‌های اکوسیستمی زیرساخت‌های سبز و دایره اثرات آنها بر محیط و شرایط هیدرولوژیکی انجام شده است و درصدد است با ارائه تقسیم‌بندی و معرفی این آسیب‌‌ها، به محققان در رابطه با شناسایی، ارزیابی اثرات و تقلیل آنها کمک کند. در این تحقیق از دو چارچوب روش‌‌شناس مشخص بهره گرفته شده است که مرحله اول آن از روش علم‌سنجی و متکی به پروتکل پریسما برای جستجو در پایگاه‌های داده علمی، و انتخاب مقالات استفاده شده است. در مرحله دوم و برای بررسی کیفی محتوای مقالات از چارچوب روش شناسی فراترکیب بهره گرفته شده است. در مرحله اول تعداد 1388 مقاله بررسی شد، و برای بررسی کیفی نیز 115مقاله مورد ارزیابی محتوایی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که آسیب‌های اکوسیستمی زیرساخت‌های سبز می‌توانند شامل مشکلات بهداشتی، محیط‌زیستی، اقتصادی و اجتماعی را به دنبال داشته باشد. این موضوع، نیاز به توجه بیشتری در مطالعات و برنامه‌ریزی‌های شهری دارد. نتایج بررسی آسیب‌های مرتبط با زیرساخت‌های سبز، اهمیت توجه جامع به جنبه‌های منفی و مثبت توسعه زیرساخت‌های سبز، در سیاست‌گذاری‌های محیط‌زیستی برجسته می‌کند. بنابراین، اتخاذ رویکردها و سیاست‌های متناسب و متوازن برای کاهش آسیب‌های اکوسیستمی زیرساخت‌های سبز الزامی است.

https://www.iraneiat.ir/article_238718_ea8ef27435f8b0faec456289c92753cb.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Design and Validation of a Model for Improving the Educational Qualifications of Safety, Health, and Environment (HSE) Officials in the Country's Steel Industry Factories طراحی و اعتباریابی مدل ارتقای صلاحیت‌های آموزشی مسئولین ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست (HSE) کارخانه‌های صنعت فولاد کشور 161 172 238719 10.22034/eiat.2026.238719 FA حمیدرضا سامری کمریی دانشجوی دکتری،گروه آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-3081-7017 مریم لاریجانی دانشیار،گروه آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-4958-4591 محمدرضا سرمدی استاد،گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0001-8832-7507 مرجان معصومی فرد دانشیار،گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-1780-2064 Journal Article 2025 05 28 The main objective of the present study is to design and validate a model to improve the educational qualifications of health, safety, and environment (HSE) officials in the country's steel industry factories. For this purpose, the research is applied in terms of purpose. To carry out this research, a mixed-methods (qualitative and quantitative) exploratory approach has been used. In the quantitative part, a descriptive survey method has been used, and in the qualitative part, a descriptive- analytical method has been used. The statistical population of the qualitative part included theoretical and empirical experts, who were selected according to the saturation principle and the purposive sampling method, 19 interviewees, and also in the quantitative part, the statistical population included all HSE officials in the country's steel industry (530 people), who were selected using the method of calculating the minimum sample size in factor analysis, in which 223 officials were selected. The data collection method in the qualitative part was semi-structured interviews, and in the quantitative part, researcher-made questionnaires derived from the findings of the qualitative part were used to assess the validity of the model from the perspective of the participants in the qualitative part and also from the perspective of the respondents in the quantitative part, and the validity and reliability of the tool were examined and confirmed in both qualitative and quantitative parts. The data analysis method in the qualitative part included content analysis with MaxQDA-V2018 software, and in the quantitative part included statistical description (description of demographic characteristics and description of research variables) and statistical analysis (confirmatory factor analysis and one-sample t-test) of the data with SPSS-V27 and SmartPLS-V3 software. The educational qualifications of the officials (HSE) of the country's steel industry factories include 174 concept codes, 19 focal categories, and 4 key categories ("general and professional knowledge", "attitude", "skills", and "psychological and behavioral factors"). The HSE training model for steel mills in the country has increased the knowledge, awareness, attitude, and skills of HSE managers, which has resulted in the preservation and maintenance of the environment in the workplace, which has led to increased sustainable development, reduced occupational accidents and diseases, and the preservation of personal and public health. The HSE training model is designed to be useful for all HSE managers in companies and other similar industries. هدف اساسی پژوهش حاضر، طراحی و اعتباریابی مدل ارتقای صلاحیت‌های آموزشی مسئولین ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">(HSE) کارخانه‌های صنعت فولاد کشور می‌باشد. بدین‌منظور پژوهش از‌ نظر‌ هدف‌ کاربردی ‌است‌، جهت اجرای این تحقیق، از روش تحقیق آمیخته (کیفی و کمی) با رویکرد اکتشافی بهره گرفته شده است. در بخش کمی از روش توصیفی- پیمایشی و در بخش کیفی از روش توصیفی- تحلیلی بهره گرفته شده است. جامعه آماری بخش کیفی شامل خبرگان نظری و تجربی بودند که با توجه به اصل اشباع و روش نمونه‌گیری هدفمند 19 مصاحبه‌شونده انتخاب شدند و همچنین در بخش کمی جامعه آماری شامل کلیه مسئولین <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">(HSE) صنعت فولاد کشور بودند (530 نفر) که از روش محاسبه حداقل حجم نمونه در تحلیل عاملی که 223 مسئول انتخاب شدند. روش گردآوری داده‌ها در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی پرسش‌نامه‌های محقق ساخته برگرفته از یافته‌های بخش کیفی، برای سنجش اعتبار مدل از منظر مشارکت کنندگان بخش کیفی و همچنین از منظر پاسخ‌دهندگان بخش کمی بود که روایی و پایایی ابزار در دو بخش کیفی و کمی بررسی و تایید شد. روش تحلیل داده‌ها در بخش کیفی شامل تحلیل مضامین با نرم‌افزار <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">(MaxQDA-<span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">V2018) و در بخش کمی شامل توصیف آماری (توصیف ویژگی‌های جمعیت شناختی و توصیف متغیرهای پژوهش) و تحلیل آماری (تحلیل عاملی تأییدی و تی تک نمونه‌ای) داده‌ها با نرم‌افزار <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">spss-V27) و <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">(SmartPls-V3 بود. صلاحیت‌های آموزشی مسئولین <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">(HSE) کارخانه‌های صنعت فولاد کشور شامل ‌174 کد ‌مفهوم، ‌‌19 مقوله ‌محوری‌ و‌‌4 مقوله ‌کلیدی «دانش عمومی و حرفه‌ای»، «نگرش»، «مهارت» و «عوامل روان‌شناختی و رفتاری» مدل ارتقای صلاحیت آموزشی مسئولین <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">(HSE) هستند.<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> کارخانه‌های فولاد کشور باعث بالاتر رفتن دانش، آگاهی نگرش و مهارت مسئولین <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">(HSE) شده که نتیجه آن حفظ و نگهداری از محیط‌زیست در محیط کار شده و این امر سبب افزایش توسعه پایدار، کاهش حوادث و بیماری‌های شغلی، حفظ بهداشت فردی و عمومی می‌گردد. مدل آموزش <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">(HSE) به شکلی طراحی شده تا برای کلیه مسئولین <span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-weight: bold;">(HSE) در شرکت‌ها و سایر صنایع مشابه مفید باشد.

https://www.iraneiat.ir/article_238719_82932165ca3c2acfab258f575cf4c5c0.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران نشریه علمی محیط زیست و توسعه 2008-921X 15 30 2025 02 19 Review of Biological Properties of Pistachio Shell and Nanotechnology Applications in Cosmetics بررسی خواص زیستی پوست پسته و کاربرد فناوری نانو در تولید محصولات آرایشی 173 187 239919 10.22034/eiat.2025.239919 FA نسترن مرزبان پناه ماکلوانی دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی محیط‌زیست. دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0004-0829-9753 سعید کریمی استادیار گروه مدیریت، برنامه‌ریزی و آموزش محیط‌زیست.دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 04 12 <span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Rapid population growth and economic pressures have intensified demands on natural resources, highlighting the importance of sustainable development and optimal management of natural and human resources. Agricultural waste, particularly pistachio shells, represents a significant environmental and economic challenge, especially in Iran, a major global producer of pistachios. Mismanagement of this abundant waste not only leads to severe environmental issues like soil and water contamination but also results in the loss of potentially valuable resources. Pistachio shells contain significant amounts of bioactive compounds, including polyphenols, flavonoids, and antioxidants, known for their anti-inflammatory, antibacterial, and antioxidant properties. Global experiences, such as the successful use of fruit waste in India and China, highlight the potential of agricultural byproducts as sustainable economic resources. However, despite laboratory studies confirming the biological potential of pistachio shells, extensive industrial application remains limited in Iran. This review comprehensively examines past studies focusing on the extraction methods of bioactive compounds from pistachio shells, emphasizing innovative technologies like supercritical fluid extraction, microwave-assisted extraction, and nanotechnology-based processes. Additionally, it proposes the novel idea of utilizing nanotechnology to develop organic and eco-friendly cosmetic products from pistachio waste. By leveraging these modern techniques, the initiative aims not only to mitigate environmental pollution but also to introduce sustainable, profitable, and internationally competitive cosmetic products. Ultimately, this approach presents an opportunity to enhance environmental sustainability and foster economic growth, demonstrating the high potential of agricultural waste in the circular economy model. <span lang="FA" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;">رشد سریع جمعیت و فشار اقتصادی، نیاز به مدیریت بهینه منابع طبیعی و انسانی را برای دستیابی به توسعه پایدار افزایش داده است. در این راستا، پسماندهای کشاورزی به‌عنوان منابع بالقوه اقتصادی و محیط‌زیستی مطرح هستند. ایران، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان پسته در جهان است که با حجم زیادی از پسماند پوست پسته مواجه بوده و مدیریت نادرست آن به مشکلات محیط‌زیستی و اقتصادی منجر شده است. این در حالی است که پوست پسته حاوی ترکیبات باارزش زیستی مانند پلی‌فنول‌ها، فلاونوئیدها و آنتی‌اکسیدان‌هاست که خواص ضدالتهابی، ضدباکتریایی و آنتی‌اکسیدانی دارند و قابلیت بالایی برای کاربرد در صنایع دارویی، آرایشی و غذایی دارند. بررسی تجربیات جهانی کشورهایی همچون هند و چین در بهره‌برداری از پسماندهای کشاورزی نشان می‌دهد که این پسماندها می‌توانند به منابع اقتصادی پایدار تبدیل شوند. بااین‌حال، در ایران هنوز کاربرد صنعتی پوست پسته به‌طور گسترده بررسی نشده است. این تحقیق با مرور جامع بر مطالعات قبلی، روش‌های مدرن استخراج ترکیبات فعال از پوست پسته از جمله استفاده از سیالات فوق‌بحرانی و مایکروویو را تحلیل نموده و پتانسیل کاربرد این ترکیبات را در تولید محصولات دارویی و آرایشی بررسی می‌کند. همچنین، ایده‌ای نوین مبتنی بر فناوری نانو جهت تولید محصولات آرایشی ارگانیک و زیست‌سازگار از این پسماند ارائه می‌دهد. این رویکرد علاوه بر کاهش آلودگی‌های محیط‌زیستی، با بهره‌گیری از فناوری پیشرفته، امکان دستیابی به بازاری سودآور در سطح ملی و بین‌المللی را فراهم می‌کند و یک راهبرد مؤثر در جهت توسعه پایدار به شمار می‌رود<span dir="LTR" style="mso-bidi-font-size: 12.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra';">.

https://www.iraneiat.ir/article_239919_1045a1eac08001a218afd61806258a9c.pdf