https://www.iraneiat.ir/ نشریه علمی محیط زیست و توسعه fa daily 1 Mon, 15 Sep 2025 00:00:00 +0330 Mon, 15 Sep 2025 00:00:00 +0330 https://www.iraneiat.ir/article_248434.html \ارزیابی استراتژیک محیط‌‌زیست به‌‌عنوان یک ابزار پشتیبانی‌‌کننده تصمیم‌‌گیری در حوزه‌‌های بخشی و کالبدی، از قابلیت‌‌ها و توانمندی‌‌های ویژه‌‌ای برخوردار است. تحلیل ویژگی‌‌ها و روند برنامه‌‌ریزی استراتژیک در بخش مسکن کشور و تأثیرات بالقوه و بالفعل نتایج اجرای سیاست‌‌های استراتژیک بخش مذکور بر محیط‌‌زیست، ضرورت بهره‌‌مندی از این رویکرد نوین و مؤثر را ایجاب می‌‌کند. در این پژوهش به‌‌ بررسی و بازنگری طرح جامع مسکن (1393-1405) با رویکرد ارزیابی استراتژیک محیط‌‌زیست (SEA) پرداخته شد. از آنجا که به‌‌هنگام تدوین این طرح به‌‌مسائل محیط‌‌زیستی به‌‌طور منسجم پرداخته نشده بود و در واقع به‌‌واسطه عدم الزام SEA در ایران، این طرح بدون ملاحظات راهبردی محیط‌‌زیست تهیه شده بود. لذا در این پژوهش، نخست اهداف طرح براساس اصول SEA بازنگری شد، سپس آلترناتیوهایی جهت رسیدن به‌‌هدف موردنظر انتخاب شد. گزینه‌‌های استفاده از مصالح بومی و در دسترس، طراحی در جهت هماهنگی ساختمان با چشم‌‌انداز اطراف و بازیافت زباله برای حفظ محیط‌‌زیست و صرفه‌‌جویی اقتصادی، استفاده از مصالحی که نیاز کمتری به ‌‌نگهداری دارند و طراحی کارآمد ساختمان از نظر انرژی به‌‌عنوان گزینه‌‌های برتر انتخاب شدند. در ادامه اقداماتی در جهت کاهش اثرات از جمله ملاحظات مربوط به‌‌حساسیت‌‌های محیطی، حفاظت کیفی منابع آب و مخاطرات آلودگی آب و کنترل آن، پتانسیل‌‌های بالقوه و بالفعل آلودگی و تسهیلات و تأسیسات مدیریت پسماند در سناریوهای مختلف پیشنهاد شد. نتایج این پژوهش نشان داد ایجاد شرایط پایداری کیفیت محیط‌‌زیستی و پایداری توسعه مسکن در ایران، مستلزم سیاست‌‌گذاری و تصمیم‌‌گیری کلان و استراتژیک در چارچوب روش‌‌شناسی SEA در مرحله قبل از پروژه‌‌ها (سیاست‌‌ها، برنامه‌‌ها و طرح‌‌ها) است. https://www.iraneiat.ir/article_248435.html شهرنشینی فزاینده، افزایش روزافزون جمعیت و مشکلات عظیم اجتماعی، اقتصادی و محیط‌زیستی حاصل از آنها به همراه رشد و گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات- به‌عنوان عمده‌ترین محور تحول و توسعه در جهان- شاخصۀ اصلی قرن 21 در سطح جهانی است که تنها ازطریق یک رویکرد سیستماتیک حل می‌شود. در این راستا برنامه‌ریزان شهری در سراسر جهان می‌کوشند مدل‌هایی را برای توسعۀ شهرهای قرن 21 و مقابله با چالش‌های کنونی آنها ارائه دهند که توسعۀ شهر هوشمند یکی از این مفاهیم جدید است. هدف از این پژوهش رتبه‌بندی نواحی منطقه 7 تهران براساس شاخص‌های شهر هوشمند و با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره می‌باشد. شاخص‌های شهر هوشمند به دو صورت ذهنی و عینی قابل بررسی هستند. بعد ذهنی شامل بررسی میزان رضایتمندی شهروندان منطقه 7 شهرداری تهران در هر یک از شاخص‌های اقتصاد، شهروند، زندگی، محیط‌زیست، حکمروایی و پویایی هوشمند است و بعد عینی شهر هوشمند متناظر بر شاخص‌های پویایی، محیط‌زیست، حکمروایی، شهروند و زندگی، اقتصاد و شهر هوشمند اشاره داشته و آماره‌های آن از آمارنامه ۱۳۹۹ قابل استخراج می‌باشد. بررسی بخش ذهنی با روش پیمایش، تکنیک پرسش‌نامه و نرم‌افزار SPSS و بخش عینی با روش تاپسیس فازی انجام گردید. برای وزن‌دهی شاخص‌های پنج‌گانه از روش آنتروپی شانون، و از نظرات 25 کارشناس استفاده شده است. نتایج رتبه‌بندی نواحی 5 گانه با استفاده از روش تاپسیس فازی نشان داد که ناحیه سه در رتبه اول و ناحیه یک در رتبه 5 به لحاظ شاخص‌های شهر هوشمند قرار دارند. https://www.iraneiat.ir/article_248436.html خدمات اکوسیستم به‌عنوان خدماتی که طبیعت برای رفاه انسان‌ فراهم می‌آورد، در سال‌های اخیر توجه بسیاری را در حوزه‌های مختلف علمی و مدیریتی جلب کرده است. طبقه‌بندی خدمات اکوسیستم، به‌عنوان یکی از پیش‌نیازهای اصلی برای اندازه‌گیری، نقشه‌سازی و ارزیابی این خدمات، در تحقیقات مختلف حیاتی است. این مقاله به مروری بر مفاهیم اساسی خدمات اکوسیستم و معرفی سیستم‌های طبقه‌بندی مختلف می‌پردازد. در این راستا، سه سیستم‌ طبقه‌بندی بین‌المللی شامل MA،TEEB و CICES بر اساس مرور منابع مرتبط مورد بررسی قرار گرفتند. هر کدام از این سیستم‌ها نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارند که بسته به هدف مطالعه، کاربرد متفاوتی خواهند داشت. طبقه‌بندی MA با توجه به سادگی خود، به‌عنوان یک مبنای اولیه در تحقیقات خدمات اکوسیستم شناخته می‌شود و TEEB تمرکز بیشتری بر روی ارزش‌گذاری اقتصادی خدمات اکوسیستم دارد اما این دو سیستم به دلیل مشکلاتی مانند عدم تمایز بین خدمات واسط و نهایی، در مطالعات دقیق‌تر محدودیت‌هایی دارند، در حالی که CICES با معرفی مدل سلسله‌مراتبی و تمایز دقیق‌تر بین خدمات واسط و نهایی، رویکردی جامع‌تر و دقیق‌تر را ارائه می‌دهد. این مقاله ضمن معرفی انواع سیستم طبقه‌بندی جهانی خدمات اکوسیستمی می‌تواند راهگشایی باشد تا محققان با توجه به هدف مطالعه و نیازهای تحقیقاتی از سیستم طبقه‌بندی بهینه استفاده کنند. https://www.iraneiat.ir/article_248437.html نگرانی‌های بوم سم‌شناس[1] در رابطه با نانو/میکروپلاستیک‌ها[2] (N/MPs) در اکوسیستم‌های طبیعی به‌خصوص اکوسیستم تالابی که یک منطقه انتقالی بین اکوسیستم‌های آبی و خشکی است، وجود دارد. نانو/میکروپلاستیک‌ها به دلیل هم‏ترابُردی[3] N/MPs با سایر آلاینده‌ها و انتقال از زنجیره غذایی، تهدیدی جدی برای سلامت موجودات زنده می‌باشند. در این مطالعه، منابع ورود N/MPs، شناسایی آنها در محیط‌های آبی با استفاده از نانوحسگرها و سرنوشت این آلاینده‌‌ها در این اکوسیستم‌‌های مهم و حساس مورد بررسی قرار گرفت.N/MPs از منابع مختلف انسانی (تخلیه فاضلاب و تولیدات کشاورزی و صنعتی) و طبیعی (باران-رواناب، رسوب اتمسفر، و اثرات جزر و مد) وارد اکوسیستم‌های تالابی می‌شوند. پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن رایج‌ترین نوع میکروپلاستیک‌های موجود در تالاب‌ها هستند که عمدتاً به صورت الیاف و قطعات یافت می‌شوند. استفاده از نانو/زیست‌حسگر در شناسایی N/MPs می‌تواند حد پایین تشخیص مورد نیاز برای غربالگری محیطی و شناسایی در سطح مولکولی را فراهم کند. مرور منابع نشان داد عوامل متعددی مانند تجزیه نوری، بلع توسط حیوانات آبزی، تخریب میکروبی و ته‌‌نشینی در رسوبات در انتقال و سرنوشت آنها نقش دارد. این آلاینده‌های نوظهور به‌دلیل ماهیت و اندازه کوچکشان می‌توانند گیاهان، حیوانات و میکروارگانیسم‌‌های تالاب را تحت تأثیر قرار ‌‌دهند. همچنین میکروپلاستیک‌ها می‌توانند در گرم شدن کره زمین نقش داشته باشند، چرا که بر ساختار جامعه میکروبی در رسوبات تالاب و فراوانی ژن‌های دخیل در چرخه کربن و نیتروژن مرتبط با انتشار گازهای گلخانه‌ای اثر دارند. بنابراین، توسعه روش‌های نوین شناسایی N/MPs برای توسعه مدیریت مؤثر برای حفاظت از این اکوسیستم‌های تالابی مهم و ارزشمند، ضروری است. 1. Ecotoxicology2. Micro/nanoplastics3. Co-transport https://www.iraneiat.ir/article_248438.html یکی از مهمترین چالش‌های جامعه جهانی در عصر حاضر، توسعه فناوری‌های پاک و تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی در حوزه انرژی‌های پاک است. این امر نه‌تنها به کاهش آلودگی‌های ‌محیط‌زیستی و حفظ منابع‌طبیعی کمک می‌کند، بلکه به دستیابی به اهداف توسعه پایدار و رفع ناترازی در حوزه انرژی نیز منجر می‌شود. تحقیق حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی در تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی در موسسات آموزش عالی و پژوهشگاه‌ها در حوزه انرژی‌های پاک، به‌دنبال ارائه راهکارهایی برای بهبود فرایند تجاری‌سازی و افزایش کارایی این فناوری‌ها است. از این‌رو در این پژوهش با بهره‌گیری از روش کیفی فرا ترکیب کلیه مطالعات انجام ‌شده در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر بین‌المللی بین سال‌های 2010 تا 2024 و در پایگاه‌های داخلی از سال‌های 1389 تا 1403 مورد بررسی قرار گرفتند. پس از غربالگری و خوانش دقیق، در نهایت 31 مقاله انتخاب و تحلیل شدند. تحلیل یافته‌ها با استفاده از روش هفت مرحله‌ای ساندولوسکی و بارسو انجام شد و در مجموع 32 مفهوم و 6 مقوله کلیدی شناسایی شدند. این مقوله‌ها شامل عوامل محقق‌محور، محیطی، سازمانی، پشتیبان، ارتباطی و شناختی بودند. این پژوهش به دلیل احصاء عوامل ارتباطی و شناختی به‌عنوان عواملی مستقل و موثر بر تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی در حوزه انرژی‌های پاک، اهمیت ویژه‌ای دارد. علاوه بر این، بازخوانی و تحلیل طیف گسترده‌ای از مطالعات کیفی، درک عمیق‌تری از ادبیات موجود در این حوزه فراهم کرده است. این مطالعه می‌تواند به‌طور مستقیم در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های کلان کشور در زمینه انرژی مورد استفاده قرار گیرد و به بهبود فرایند تجاری‌سازی پژوهش‌های مرتبط کمک کند. https://www.iraneiat.ir/article_248441.html انقلاب صنعتی، هم‌زمان با ایجاد تحول در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، پیامدهای مخربی برای محیط‌زیست به همراه داشته است؛ از جمله تخریب منابع‌طبیعی، نابودی زیست‌بوم‌ها و تشدید آلودگی آب، خاک و هوا. در واکنش به این وضعیت، راهکارهای حقوقی، سیاسی و اقتصادی متعددی در سطوح داخلی و بین‌المللی برای حفاظت از محیط‌زیست و جبران زیان‌های واردشده تدوین شده است. هدف این پژوهش، بررسی تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از زیان‌های محیط‌زیستی در حقوق ایران و اتحادیه اروپا است. پرسش اصلی پژوهش آن است که مهمترین تفاوت‌های این دو نظام حقوقی در زمینه مسئولیت مدنی زیان‌های محیط‌زیستی چیست. پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام حقوقی اتحادیه اروپا، به‌ویژه بر مبنای دستورالعمل ۲۰۰۴، با تاکید بر اصول احتیاط، پیشگیری، آلاینده ‌پرداخت‌کننده و نظریه خطر، دولت‌های عضو و عاملان آلودگی را به پیشگیری، همکاری و جبران خسارت ملزم می‌کند. در مقابل، حقوق ایران به‌صورت پراکنده و محدود به مسئولیت مدنی محیط‌زیستی پرداخته و همچنان عمدتا بر اصل تقصیر استوار است؛ امری که بیانگر رویکردی واکنشی و کم‌اثرتر در حمایت مدنی از محیط‌زیست است. https://www.iraneiat.ir/article_248439.html این پژوهش با هدف بررسی تاثیر طراحی محیط آموزشی بر یادگیری و حس تعلق به مکان در دانشجویان معماری انجام شده است. روش تحقیق، کیفی و کاربردی بوده و به دو مرحله تقسیم می‌شود: در مرحله اول، داده‌ها به‌صورت اسنادی جمع‌آوری و نتایج به‌صورت تحلیلی-توصیفی ارائه شد. در مرحله دوم، اطلاعات از طریق پرسشنامه‌ای که شامل سوالاتی درباره تاثیر طراحی محیط آموزشی بر یادگیری و حس تعلق به مکان بود، از ۶۱ نفر از دانشجویان و اساتید در زمینه حس تعلق و ۳۱ نفر در زمینه یادگیری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام شد. نتایج نشان می‌دهد که طراحی مناسب محیط آموزشی می‌تواند تاثیر معناداری بر یادگیری و حس تعلق به مکان داشته باشد. فضاهایی که نیازهای جسمی و روحی دانشجویان را برآورده می‌کنند، موجب افزایش انگیزه و لذت یادگیری می‌شوند. برعکس، طراحی نامناسب می‌تواند مانع یادگیری موثر و ایجاد حس تعلق به مکان شود. این پژوهش بر اهمیت توجه به طراحی محیط آموزشی در برنامه‌ریزی‌های آموزشی تاکید دارد و می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای تحقیقات آینده در این حوزه مورد استفاده قرار گیرد. https://www.iraneiat.ir/article_250845.html در چند سال اخیر، مفهوم اقتصاد چرخشی به دلیل اهمیت بالقوه آن در اهداف توسعه پایدار به‌ویژه از طریق تطبیق رشد اقتصادی با حفاظت از محیط‌زیست، توجه زیادی را به خود جلب کرده است. استفاده از حشرات در سامانه‌های تولید چرخشی نمونه خوبی از این مفهوم است. زیرا حشرات می‌توانند طیف وسیعی از پسماندهای آلی و محصولات جانبی صنایع غذایی را به مواد قابل ‌بازگشت به چرخه‌ مصرف تبدیل کنند. این مقاله به بررسی توانمندی لارو سوپرورم (Zophobas morio) در سامانه‌های تولید چرخشی با بررسی کارایی و کاربرد آن در صنایع مختلف مانند کشاورزی، مواد غذایی و محیط‌زیست می‌پردازد. تولید سوپرورم به دلیل منابع کمی که برای پرورش آنها موردنیاز است، تاثیر محیط‌زیستی کمی دارد و می‌توان آن را در طیف گسترده‌ای از بسترها و محصولات جانبی به‌دست ‌آمده از صنایع غذایی پرورش داد. این ویژگی آنها را به یک ابزار تبدیل زیستی عالی تبدیل می‌کند و با مفهوم اقتصاد چرخشی پایدار مطابقت دارد. این موضوع به دلیل تاثیر ات آن از نظر اقتصادی و محیط‌زیستی می‌تواند منشا اثر زیادی باشد. https://www.iraneiat.ir/article_250842.html یکی از مهمترین مساعی بشر در سدة اخیر‌، تلاش برای طرح‌، اجرا و کاربست هر چه بهتر از مجموعه قوانین و قواعد حقوقی‌، سیاسی و اقتصادی با هدف حفاظت از محیط‌زیست بوده است. در این میان‌، موضوعی که از منظر عرفی و حقوقی قابلیت بحث و بررسی جدی دارد‌، اصل تعامل با محوریت حفاظت از محیط‌زیست است. بر این اساس‌، هدف پژوهش حاضر‌، کاربست پارادایم همکاری با تاکید بر حفاظت از محیط‌زیست در حقوق بین‌الملل از دو منظر منابع الزام‌آور و غیر الزام‌آور است. سوال اصلی پژوهش حاضر عبارت است از: «مهمترین کارکرد اصل همکاری بین‌المللی در موضوع حفاظت از محیط‌زیست مبتنی بر چه مواردی بوده است؟» فرضیة پژوهش دلالت بر این موضوع دارد که موضوع حفاظت از محیط‌زیست با تاکید بر اصل همکاری را می‌توان از دو حیث منابع حقوقی الزام‌آور و غیرالزام آور مورد بررسی قرار داد. یافته‌های پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و بررسی اسناد حقوقی و بین‌المللی مرتبط با محیط‌زیست نشان داد هر یک از منابع الزام‌آور و غیر الزام‌آور در راستای تحقق هر چه بهتر اصل تعامل و همکاری در حقوق بین‌الملل با هدف حفاظت از محیط‌زیست دارای ابعاد و زوایای مختلفی بوده است که کاربست هر یک‌، توانسته است بخشی از دغدغة مهم حفاظت از محیط‌زیست را به سرانجام برساند. https://www.iraneiat.ir/article_250841.html موضوع محیط‌زیست و حراست از آن یکی از بحث برانگیزترین ‌مسایل‌ عصر کنونی محسوب می‌شود. در این میان، سازمان‌های حقوقی بین‌المللی با تنظیم قوانین و مقررات عرفی و الزام‌آور مساعی خود را در راستای حفاظت از محیط‌زیست یا حداقل کاهش روند آلودگی‌های آن گماشته‌اند اما واقعیت این است که مقررات و قوانین مذکور بعضاً از کارآمدی لازم برخوردار نبوده‌اند. به همین سبب، در پژوهش حاضر، هدف نویسندگان بحث و بررسی پیرامون اسناد و معاهدات بین‌الملل در موضوع حفاظت از محیط‌زیست با تاکید بر حقوق دریاها بوده است. سوال اصلی پژوهش حاضر عبارت است از: «مهمترین موضوعات مطرح شده در اسناد و معاهدات بین‌المللی در راستای حفاظت از محیط‌زیست با تاکید بر موضوع دریاها چه بوده است؟» و در ادامه آیا اسناد و معاهدات مذکور از بازدارندگی لازم جهت تحقق حفاظت از محیط برخوردار بوده‌اند یا خیر؟ فرضیة پژوهش تاکیدی است بر این موضوع که اسناد و معاهدات بین‌المللی به‌رغم تنظیم، تصویب و اجرای قطعنامه‌ها و کنوانسیون‌های مختلف از ضمانت اجرای حقوقی اثربخش و کارآمدی برخوردار نبوده‌اند. با این حال، بخش مهمی ‌از قوانین و ‌مصوبه‌های لازم‌الاجرا در این رابطه طراحی و به اجرا درآمده و دولت‌ها را ملزم به اجرای صحیح آن نموده است. یافته‌های پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و بهره‌گیری از شیوة مطالعات کتابخانه‌ای و اسناد حقوق بین‌المللی نشان داد عدم تعهد لازم از سوی کشورهای عضو، تعیین روند مسئولیت مدنی در فرایند جبران خسارت در حقوق محیط‌زیست دریاها، توجه گسترده به رقابت‌های اقتصادی میان کشورهای توسعه یافته و در نهایت ضعف‌های ساختاری عمده در حل و فصل زباله‌های دریایی کماکان جایگاه اسناد و معاهدات بین‌المللی را در حفاظت از محیط‌زیست به‌ویژه دریاها با چالش‌های عمده‌ای مواجه نموده است. https://www.iraneiat.ir/article_251839.html رشد روزافزون مصرف انرژی در شهرها و پیامد‌‌های ‌محیط‌زیستی ناشی از وابستگی به منابع فسیلی، ضرورت حرکت به سوی الگوهای پایدار شهری با مصرف انرژی نزدیک به صفر را افزایش داده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی عوامل موثر بر کاهش مصرف انرژی فسیلی و دستیابی به عنوان شهر کربن صفر می‌باشد. روش تحقیق از نوع توصیفی تحلیلی بوده و از آنجایی که به بررسی همبستگی بین متغیرهای تحقیق می‌پردازد، ذیل پژوهش‌های همبستگی قرار می‌گیرد. همچنین پژوهش حاضر از نظر اجرا، کاربردی و از نظر زمانی جزء تحقیقات مقطعی و بر حسب مقدار جزء تحقیقات گسترده می‌باشد. ‌نرم‌افزار Design Builder ابزاری محاسباتی است که برای مدل‌سازی و شبیه‌سازی مصرف انرژی ساختمان‌ها به کار می‌رود. این پژوهش بر روی یک ساختمان مسکونی به عنوان نمونه انجام شد و سپس تمامی پارامترهای موثر بر انرژی ساختمان مورد بررسی قرار گرفت و نتایج با استفاده از شبیه‌سازی نرم‌افزار Design Builder ارائه شد. میزان مصرف انرژی در ساختمان موردنظر معادل 61/103کیلووات ساعت بر مترمربع در سال برآورد گردید. پس از اعمال استراتژی‌های کاهش کربن در ساختمان موردنظر، بار دیگر انرژی ساختمان با استفاده از ‌نرم‌افزار Design Builder محاسبه گردید. این بار میزان مصرف انرژی در ساختمان به 62/56 کیلووات ساعت بر مترمربع رسید. نتایج نشان داد انرژی مصرفی 46/99 کیلووات ساعت بر مترمربع معادل حدود 54 درصد کاهش یافته است. بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که شهر سمنان با داشتن تعداد روزهای آفتابی بالا در سال، پتانسیل کافی برای بهره‌وری از این انرژی را دارد. از مهمترین جنبه‌‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان گفت که این مطالعه به شکل حاضر برای اولین بار برای شهر سمنان انجام می‌‍شود و با اعمال نتایج می‌تواند عنوان ویژه‌ای را در زمینه انرژی‌های پاک به این شهر بدهد. https://www.iraneiat.ir/article_233363.html چکیده: این پژوهش با هدف بررسی نقش ارزیابی ‌اثرات ‌محیط‌زیستی (EIA) و ارزیابی خدمات ‌اکوسیستمی در دستیابی به گردشگری پایدار انجام شده است. روش تحقیق بر مبنای مرور نظام‌مند منابع علمی معتبر (۲۰۱۰–۲۰۲5) و رویکرد تحلیلی تلفیقی (کمی–کیفی) بوده است. در این چارچوب، روش‌های نوین ارزیابی‌اثرات ‌محیط‌زیستی شامل ردپای‌اکولوژیکی، چارچوب سه‌گانه (TBL) برای ارزیابی ابعاد اقتصادی، اجتماعی–فرهنگی و محیط‌زیستی گردشگری، ارزیابی‌چرخه‌عمر (LCA)، مدل‌های DPSIR و InVEST مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهد ادغام این ابزارها در فرآیند برنامه‌ریزی گردشگری، امکان سنجش دقیق‌تر تأثیرات بر خدمات‌ اکوسیستمی را فراهم می‌کند. همچنین چالش‌های کلیدی همچون کمبود داده‌های یکپارچه، مشارکت ناکافی جوامع محلی و تعارض میان اهداف اقتصادی و محیط‌زیستی شناسایی شدند. راهکارهای پیشنهادی شامل ارزش‌گذاری اقتصادی خدمات ‌اکوسیستمی، استفاده از فناوری‌های نوین پایش، تقویت چارچوب‌های قانونی و طراحی برنامه‌های مدیریت مشارکتی است. نتایج این پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی یکپارچه در ارزیابی ‌اثرات ‌تجمعی‌ گردشگری و تلفیق معیارهای پایداری در تمامی مراحل توسعه تأکید دارد. https://www.iraneiat.ir/article_234318.html امروزه با رشد روزافزون جمعیت و افزایش تولید زباله، بازیافت به یکی از مهم‌ترین راهکارهای حفظ محیط‌زیست تبدیل شده‌است. این فرآیند نه ‌تنها به کاهش تخریب منابع طبیعی کمک می‌کند، بلکه موجب کاهش آلودگی‌های محیط‌زیست نیز می‌شود. استفاده از مواد‌ بازیافتی در صنعت‌های مختلف، از جمله صنعت راه‌سازی، یکی از راهکارهای مؤثر در راستای توسعه پایدار محیط‌زیست است؛ پژوهش‌ها نشان می‌دهد که افزودن بازیافتی گوناگون به مخلوط آسفالت، می‌تواند باعث بهبود ویژگی‌های مکانیکی و دوام آسفالت شود. این رویکرد علاوه‌ بر کاهش هزینه‌های تولید و نگهداری راه‌ها، میزان استفاده از منابع طبیعی را نیز کاهش داده و از انباشت زباله‌های صنعتی و ساختمانی در محیط جلوگیری می‌کند. از منظر اقتصادی، از آنجا که فرآوری مواد بازیافتی معمولاً نسبت به استخراج و فرآوری مواد خام، انرژی و هزینه کمتری نیاز دارد، می‌تواند منجر به کاهش هزینه‌ها شود؛ همچنین، این رویکرد می‌تواند فرصت‌های شغلی جدیدی در حوزه مدیریت پسماند و تولید با مواد بازیافتی ایجاد کند. با این حال، چالش‌هایی نیز در استفاده از این مواد وجود دارد. به‌عنوان مثال، ترکیب مناسب و استانداردسازی میزان مواد بازیافتی در مخلوط‌های آسفالتی از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا افزودن بیش از حد برخی مواد ممکن است بر عملکرد نهایی آسفالت تأثیر منفی بگذارد. بنابراین، نیاز به پژوهش‌های‌ گسترده و تدوین استانداردهای مشخص، برای استفاده از این مواد بیش از پیش احساس می‌شود؛ هدف ما از این پژوهش، بررسی کاربرد و جایگاه مواد بازیافتی در آسفالت و نقش آن در توسعه پایدار محیط‌زیست می‌باشد. https://www.iraneiat.ir/article_239394.html مناطق حفاظت شده به عنوان فضاهایی تعریف می‏شوند که انتظار می‏رود اکوسیستم‏ها و گونه‏ها را در برابر اثرات مخرب فعالیت‏های انسانی محافظت کنند. این درحالی است که افزایش عمق آثار انسان‏زاد مانند صید غیرمجاز، شکار، برداشت چوب، راه‏سازی، استخراج معادن و بی‏توجهی به آمایش سرزمین، پایداری این مناطق را به طرز چشمگیری کاهش داده‏ است. منطقه حفاظت شده جاجرود از جمله مناطق حفاظت شده کشور است که به علت وجود مشکلاتی از قبیل تصرفات و زمین‏خواری از سوی سازمان‏های مختلف، شهرک‏سازی، تخریب پوشش گیاهی و تغییر کاربری اراضی، سدسازی و مانورهای نظامی با ناپایداری مواجه شده است. در این پژوهش تلاش شده است تا با بهره‏گیری از رویکرد حکمروایی خوب به تحقق پایداری در منطقه حفاظت شده جاجرود کمک گردد. روش این پژوهش علّی بوده و از شیوه های اسنادی و پیمایشی برای جمع‏آوری داده‏ها استفاده شده است. بدین منظور برای گرد‏آوری داده‏های مورد نیاز پژوهش از پرسشنامه ساختار یافته استفاده شده است. پایایی داده‏های حاصل از پرسشنامه از طریق محاسبه آلفای کرونباخ انجام شده است. تحلیل داده‏ها بر اساس روش‏های کمی (آزمون‏های آماری توصیفی و استنباطی) همچون بررسی میانگین، انحراف معیار و ضریب تغییرات محاسبه شده برای هر یک از متغیرهای پژوهش انجام شده است. جهت بررسی میزان همبستگی بین حکمروایی خوب و پایداری از آزمون همبستگی اسپیرمن استفاده شده است. یافته‏های این تحقیق نشان می‏دهد که وضعیت حکمروایی خوب و پایداری در محدوده مورد مطالعه بر اساس طیف لیکرت در مقیاس ضعیف قرار دارد. نتایج پایداری نشان دهنده وضعیت بد بعد اجتماعی- فرهنگی و اقتصادی-نهادی و سپس محیطی-فیزیکی است. نتایج حکمروایی خوب نیز نشان می‏دهد سه متغیر پاسخگویی، مسئولیت‏پذیری و شفافیت وضعیت متوسط دارند. متغیرهای مشارکت‏پذیری، قانونمداری، عدالت، توافق‏جمعی، اثربخشی و هوشمندسازی نیز در محدوده مورد مطالعه دارای وضعیت ضعیف هستند. یافته‏های پژوهش، حاکی از وجود یک رابطه مثبت و مستقیم بین رویکرد حکمروایی خوب و پایداری در محدوده مورد مطالعه با شدت 0.198 است.