نشریه علمی محیط زیست و توسعه

نشریه علمی محیط زیست و توسعه

نقش ارزیابی اثرات محیط زیستی و خدمات‌اکوسیستمی در دستیابی به گردشگری پایدار: مرور سیستماتیک و تحلیل چالش‌ها

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زینب حسین نژاد 1
میرمهرداد میر سنجری 2
1 دانشجوی دکتری ارزیابی و آمایش سرزمین، گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر
2 دانشیار، گروه علوم محیطی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران (از دسامبر 2007)
10.22034/eiat.2025.512700.1147
چکیده
چکیده:

این پژوهش با هدف بررسی نقش ارزیابی ‌اثرات ‌محیط‌زیستی (EIA) و ارزیابی خدمات ‌اکوسیستمی در دستیابی به گردشگری پایدار انجام شده است. روش تحقیق بر مبنای مرور نظام‌مند منابع علمی معتبر (۲۰۱۰–۲۰۲5) و رویکرد تحلیلی تلفیقی (کمی–کیفی) بوده است. در این چارچوب، روش‌های نوین ارزیابی‌اثرات ‌محیط‌زیستی شامل ردپای‌اکولوژیکی، چارچوب سه‌گانه (TBL) برای ارزیابی ابعاد اقتصادی، اجتماعی–فرهنگی و محیط‌زیستی گردشگری، ارزیابی‌چرخه‌عمر (LCA)، مدل‌های DPSIR و InVEST مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهد ادغام این ابزارها در فرآیند برنامه‌ریزی گردشگری، امکان سنجش دقیق‌تر تأثیرات بر خدمات‌ اکوسیستمی را فراهم می‌کند. همچنین چالش‌های کلیدی همچون کمبود داده‌های یکپارچه، مشارکت ناکافی جوامع محلی و تعارض میان اهداف اقتصادی و محیط‌زیستی شناسایی شدند. راهکارهای پیشنهادی شامل ارزش‌گذاری اقتصادی خدمات ‌اکوسیستمی، استفاده از فناوری‌های نوین پایش، تقویت چارچوب‌های قانونی و طراحی برنامه‌های مدیریت مشارکتی است. نتایج این پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی یکپارچه در ارزیابی ‌اثرات ‌تجمعی‌ گردشگری و تلفیق معیارهای پایداری در تمامی مراحل توسعه تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
کلمات کلیدی: گردشگری پایدار
ارزیابی اثرات محیط‌زیستی (EIA)
خدمات اکوسیستمی
مدل ها و روش های کمی و کیفی
موضوعات
نشریه علمی محیط زیست و توسعه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 11 آبان 1404