نشریه علمی محیط زیست و  توسعه

نشریه علمی محیط زیست و توسعه

تحلیل ارتباط حکمروایی خوب و پایداری در مناطق حفاظت شده (مطالعه موردی: منطقه حفاظت شده جاجرود)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری برنامه‏ ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم ‏محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشگاه شهیدبهشتی- پژوهشکده علوم محیطی
3 استادیار گروه برنامه‏ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم‏محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22034/eiat.2026.504446.1140
چکیده
مناطق حفاظت شده به عنوان فضاهایی تعریف می‏شوند که انتظار می‏رود اکوسیستم‏ها و گونه‏ها را در برابر اثرات مخرب فعالیت‏های انسانی محافظت کنند. این درحالی است که افزایش عمق آثار انسان‏زاد مانند صید غیرمجاز، شکار، برداشت چوب، راه‏سازی، استخراج معادن و بی‏توجهی به آمایش سرزمین، پایداری این مناطق را به طرز چشمگیری کاهش داده‏ است. منطقه حفاظت شده جاجرود از جمله مناطق حفاظت شده کشور است که به علت وجود مشکلاتی از قبیل تصرفات و زمین‏خواری از سوی سازمان‏های مختلف، شهرک‏سازی، تخریب پوشش گیاهی و تغییر کاربری اراضی، سدسازی و مانورهای نظامی با ناپایداری مواجه شده است. در این پژوهش تلاش شده است تا با بهره‏گیری از رویکرد حکمروایی خوب به تحقق پایداری در منطقه حفاظت شده جاجرود کمک گردد. روش این پژوهش علّی بوده و از شیوه های اسنادی و پیمایشی برای جمع‏آوری داده‏ها استفاده شده است. بدین منظور برای گرد‏آوری داده‏های مورد نیاز پژوهش از پرسشنامه ساختار یافته استفاده شده است. پایایی داده‏های حاصل از پرسشنامه از طریق محاسبه آلفای کرونباخ انجام شده است. تحلیل داده‏ها بر اساس روش‏های کمی (آزمون‏های آماری توصیفی و استنباطی) همچون بررسی میانگین، انحراف معیار و ضریب تغییرات محاسبه شده برای هر یک از متغیرهای پژوهش انجام شده است. جهت بررسی میزان همبستگی بین حکمروایی خوب و پایداری از آزمون همبستگی اسپیرمن استفاده شده است. یافته‏های این تحقیق نشان می‏دهد که وضعیت حکمروایی خوب و پایداری در محدوده مورد مطالعه بر اساس طیف لیکرت در مقیاس ضعیف قرار دارد. نتایج پایداری نشان دهنده وضعیت بد بعد اجتماعی- فرهنگی و اقتصادی-نهادی و سپس محیطی-فیزیکی است. نتایج حکمروایی خوب نیز نشان می‏دهد سه متغیر پاسخگویی، مسئولیت‏پذیری و شفافیت وضعیت متوسط دارند. متغیرهای مشارکت‏پذیری، قانونمداری، عدالت، توافق‏جمعی، اثربخشی و هوشمندسازی نیز در محدوده مورد مطالعه دارای وضعیت ضعیف هستند. یافته‏های پژوهش، حاکی از وجود یک رابطه مثبت و مستقیم بین رویکرد حکمروایی خوب و پایداری در محدوده مورد مطالعه با شدت 0.198 است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 12 بهمن 1404