نشریه علمی محیط زیست و  توسعه

نشریه علمی محیط زیست و توسعه

تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی درحوزه انرژی‌های پاک (یک مطالعه فراترکیب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد و مدیریت مالی آموزش عالی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/eiat.2025.248438
چکیده
یکی از مهمترین چالش‌های جامعه جهانی در عصر حاضر، توسعه فناوری‌های پاک و تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی در حوزه انرژی‌های پاک است. این امر نه‌تنها به کاهش آلودگی‌های ‌محیط‌زیستی و حفظ منابع‌طبیعی کمک می‌کند، بلکه به دستیابی به اهداف توسعه پایدار و رفع ناترازی در حوزه انرژی نیز منجر می‌شود. تحقیق حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی در تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی در موسسات آموزش عالی و پژوهشگاه‌ها در حوزه انرژی‌های پاک، به‌دنبال ارائه راهکارهایی برای بهبود فرایند تجاری‌سازی و افزایش کارایی این فناوری‌ها است. از این‌رو در این پژوهش با بهره‌گیری از روش کیفی فرا ترکیب کلیه مطالعات انجام ‌شده در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر بین‌المللی بین سال‌های 2010 تا 2024 و در پایگاه‌های داخلی از سال‌های 1389 تا 1403 مورد بررسی قرار گرفتند. پس از غربالگری و خوانش دقیق، در نهایت 31 مقاله انتخاب و تحلیل شدند. تحلیل یافته‌ها با استفاده از روش هفت مرحله‌ای ساندولوسکی و بارسو انجام شد و در مجموع 32 مفهوم و 6 مقوله کلیدی شناسایی شدند. این مقوله‌ها شامل عوامل محقق‌محور، محیطی، سازمانی، پشتیبان، ارتباطی و شناختی بودند. این پژوهش به دلیل احصاء عوامل ارتباطی و شناختی به‌عنوان عواملی مستقل و موثر بر تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی در حوزه انرژی‌های پاک، اهمیت ویژه‌ای دارد. علاوه بر این، بازخوانی و تحلیل طیف گسترده‌ای از مطالعات کیفی، درک عمیق‌تری از ادبیات موجود در این حوزه فراهم کرده است. این مطالعه می‌تواند به‌طور مستقیم در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های کلان کشور در زمینه انرژی مورد استفاده قرار گیرد و به بهبود فرایند تجاری‌سازی پژوهش‌های مرتبط کمک کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

افتخاری، حسین؛ ثقفی، فاطمه و اصلانی، علیرضا (1395). تجزیه‌وتحلیل راهبردهای مناسب همکاری‌های فناورانه در راستای تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی با استفاده از فرایند تحلیل شبکه‌ای فازی (مورد مطالعه: پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات). بهبود مدیریت. 10 (2). 54-33.
انتظاری، یعقوب (1399). اکوسیستم و بازار دانش: مبانی نظری و داده‌های ایران. نامه آموزش عالی. 13 (50). 211-175.
بطیاری، اعظم؛ نیازآذری، کیومرث و جباری، نگین (1401). طراحی مدل تبدیل دانش به ثروت در دانشگاه‌های استان گلستان و تأثیر فناوری اطلاعات بر آن. فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی. سال سیزدهم زمستان 1401 شماره (2) پیاپی 50.
پرندی، م.؛ قهرمانی، م.؛ ابوالقاسمی، م. و فراستخواه، م. (1394)، «موانع تجاری‌سازی نتایج تحقیقات دانشگاهی در رشته‌های علوم پایه دانشگاه‌های تهران.  فصلنامه انجمن آموزش‌عالی ایران، سال ششم، شماره چهارم، صص 105-83.
پسندیده، اشرف السادات و حیدری، غلامرضا (1403). تحلیل پارادایمی حکمرانی و سیاست‌گذاری انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران. نشریه انرژی‌های تجدیدپذیر و نو. 1(11). 138-125.
خسروی، محمدرضا؛ شاهرودی، کامبیز؛ امیرتیموری، علیرضا و دل‌افروز، نرگس (1401). طراحی مدل تحلیلی‌ریاضی به‌منظور سنجش کارایی زنجیره تولید، انتقال و توزیع صنعت برق ایران: رویکرد تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای با خروجی نامطلوب. مدیریت صنعتی. 14 (2). 249-220.
رنجبریان، ر. (1391). مبانی کارآفرینی: کارآفرینی عمومی، ارومیه: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه، چاپ دوم.
نصیراحمدی، ساسان؛ نصیراحمدی، کامران؛ مقیمیان، مهسا و سعادتی، مجتبی (1393). انرژی‌های تجدیدپذیر: چشم‌اندازها و محدودیت‌ها، نشریه پایداری، توسعه و محیط‌زیست، 1(1)، 65-80.
شاکری، امید؛ رضوی، محمدرضا و الیاسی، مهدی (1400). شناسایی موانع توسعۀ فناوری‌های تولید هم‌زمان برق و حرارت در ایران با استفاده از رویکرد تحلیل چندسطحی. مهندسی و مدیریت انرژی. ۱۱ (۳) :۱۰۷-۹۲.
ظریفی، فواد؛ موسی خانی، مرتضی؛ آذر، عادل و الوانی، مهدی (1397). تجاری‌سازی ایده‌های کارآفرینانه در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر. مجله پژوهش‌های برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری انرژی. 4 (1). 219-193.
عباسی گودرزی، علی و ملکی، عباس (1396). سیاست‌گذاری جمهوری اسلامی ایران در بهره‌برداری بهینه از منابع انرژی تجدیدپذیر. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی. 7 (23). 174-159.
کیخا، احمد (1400). فراترکیب اثر تحقیقات دانشگاهی بر رشد اقتصادی. فصلنامه اقتصاد توسعه دانش بنیان. ۱ (۱) :۱۵۱-۱۷۵
موسوی، آرش و برادران نیکو، محمدامین (1397). مباحثه تجاری‌سازی تحقیقات علمی: بازخوانی انتقادی و ترسیم مسیری برای تحقیقات آینده. رهیافت. 28 (71). 54-33.
نامداریان، لیلا و نعیمی صدیق، علی (1397). بررسی موانع تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی حوزه علوم انسانی در ایران. مجله ایرانی مطالعات مدیریت. 11 (3). 518-487.
نوری‌زاده، محبوبه؛ صاحب، طاهره؛ صحرایی، شقایق و ملکی، علی (1400). بررسی تاثیر تنوع ریشه‌های فناورانه پتنت بر همپایی فناورانه: مورد مطالعه فناوری‌های انرژی خورشیدی. فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی. 19 (46). 90-77.
هوشمندی‌نیا، شهرزاد؛ حمدی، کریم؛ محبی، سراج‌الدین و زمانی مقدم، افسانه (1401). ارائه مؤلفه‌های مؤثر برای بر مدل کسب ‌و‌کارهای انرژیهای تجدیدپذیر (با پیش‌بینی وضعیت انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران و جهان تا سال 2030). مدیریت بازاریابی. 17 (57). 49-27.
وزارت نیرو (1400). ترازنامه انرژی کشور. معاونت امور برق و انرژی، دفتر برنامه‌ریزی کلان برق و انرژی.
American heritage dictionary. (n.d.). Commercialization. in American heritage dictionary. September 8, 2023, from https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=commercialization
Azmeh, C. (2022) Quantity and quality of research output and economic growth: empirical investigation for all research areas in the MENA countries. Scientometrics 127, 6147–6163.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.
Cambridge University Press. (n.d.). Commercialization. In Cambridge dictionary. Retrieved April 10, 2023 from https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/commercialization
Good, M., Knockaert, M., Soppe, B., & Wright, M. (2019). The technology transfer ecosystem in academia. An organizational design perspective. Technovation, 82, 35- 50.
Hua, Yaping, Oliphant, Monica & Hu, Eric Jing. (2016). Development of renewable energy in Australia and China: A comparison of policies and status, Renewable Energy, Elsevier, vol. 85(C), pages 1044-1051.
Inglesi-Lotz, R., Chang, T., & Gupta, R. (2015). Causality between research output and economic growth in BRICS. Quality & Quantity, 49(1), 167-176.
Lee Chung Lau, Keat Teong Lee, Abdul Rahman Mohamed. (2012). Global warming mitigation and renewable energy policy development from the Kyoto Protocol to the Copenhagen Accord—A comment, Renewable and Sustainable Energy Reviews, Volume 16, Issue 7, Pages 5280-5284
Malen, Joel & Marcus, Alfred A. (2017). Promoting clean energy technology entrepreneurship: The role of external context, Energy Policy, Volume 102, Pages 7-15,
Merriam-Webster. (n.d.). Commercialize. In Merriam-Webster.com dictionary. Retrieved September 8, 2023, from https://www.merriam-webster.com/dictionary/commercialize
Minh, N., & Van, T. (2022). Spin-Off and Commercialization of University Researches. Open Journal of Social Sciences, 10, 256-266
Negro, S. O., Alkemade, F., & Hekkert, M. P. (2012). Why Does Renewable Energy Diffuse so Slowly? A Review of Innovation System Problems, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 16(6), pp. 3836-3846.
Ntuli, H., Inglesi Lotz, R., Chang, T., & Pouris, A. (2015). Does research output cause economic growth or vice versa? Evidence from 34 OECD countries. Journal of the Association for Information Science and Technology, 66(8), 1709- 1716.
Balachandra, P., Nathan, H. S. K., & Reddy, B. S. (2010). Commercialization of sustainable energy technologies, Renewable Energy 35, 1842–1851.
Patrick T.I., Lam, Angel & Law, O.K. (2016). Crowdfunding for renewable and sustainable energy projects: An exploratory case study approach, Renewable and Sustainable Energy Reviews, Volume 60, Pages 11-20, https://doi.org/10.1016/j.rser.2016.01.046.
Rasmussen, E., Moen, Ø., & Gulbrandsen, M. (2006). Initiatives to promote commercialization of university knowledge. Technovation, 26(4), 518-533.
Ravi, R., & Janodia, M.D. (2022) Factors Affecting Technology Transfer and Commercialization of University Research in India: a Cross-sectional Study. J Knowl Econ 13, 787–803.
Sandelowski, M., Barroso, J., & Voils, C. I. (2007). Using qualitative metasummary to synthesize qualitative and quantitative descriptive findings. Research in nursing & health, 30(1), 99-111.
Shen, Y.-C. (2017). Identifying the key barriers and their interrelationships impeding the university technology transfer in Taiwan: a multi-stakeholder perspective. Quality & Quantity, 51(6), 2865-2884
Spilling, O.R. (2004). Commercialization of Knowledge–Conceptual Framework, 13th Nordic Conference on Small Business (NCSB) Research, University of Adelaide, South Australia.
Thomas, V. J., Bliemel, M., Shippam-Brett, C., & Maine, E. (2020). Endowing university spin-offs pre-formation: Entrepreneurial capabilities for scientist-entrepreneurs. Technovation, 96, 102-153.
Vick, Thais Elaine, and Maxine Robertson. (2018). A systematic literature review of uk university-industry collaboration for knowledge transfer: a future research agenda, Science and Public Policy, 45, pp. 579-590.
Yaşgül, Y. S., & Güriş, B. (2016). Causality between research output in the field of biotechnology and economic growth in Turkey. Quality & Quantity, 50(4), 1715-1726.