نشریه علمی محیط زیست و  توسعه

نشریه علمی محیط زیست و توسعه

ارزیابی محرک‌های تولید سبز از دید خبرگان با هدف بهبود محیط‌زیست

نویسندگان
1 استادیار گروه مدیریت، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران
2 کارشناس ارشد مدیریت صنعتی، موسسه آموزش عالی علامه مجلسی، قزوین، ایران
چکیده
هدف اصلی پژوهش، ارزیابی محرک‌های تولید سبز با رویکرد تحلیل مسیر و تکنیک سوارا با هدف بهبود محیط‌زیست در شرکت ایران خودرو است. بدین‌منظور پس از مرور گسترده ادبیات و مصاحبه با خبرگان و متخصصان، چهار محرک کلیدی موثر بر تولید سبز (در یازده عامل) شناسایی و یازده فرضیه فرعی پیشنهاد شد. پژوهش حاضر از نظر هدف و جهت‌گیری پژوهش، تحقیقی «کاربردی» و از نظر راهبرد، توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش در خصوص بررسی و آزمون محرک‌های تولید سبز از نظر تاثیرگذاری در شرکت ایران‌خودرو شامل مدیران و خبرگان زنجیره تأمین و تولید سبز مذکور به تعداد تقریبی 200 نفر است که از تمامی اعضای جامعه به عنوان نمونه استفاده شد. همچنین در خصوص ارزیابی و رتبه‌بندی محرک‌های تولید سبز از نظرات 30 نفر از مدیران و متخصصان کلیدی شرکت استفاده شد. به منظور بررسی تاثیرگذاری این محرک‌ها در تولید سبز شرکت و آزمون فرضیات، از تحلیل مسیر استفاده شد و تمامی عوامل تایید شدند به طوری که هر چهار بعد سیاسی، فناوری، اجتماعی و داخلی بر تولید سبز شرکت تاثیر مثبت اقتصادی دارند. در ادامه با عنایت به منظور تعیین وزن، یازده زیرمحرک شناسایی‌شده به هدف پیاده‌سازی موفق سیستم مدیریت تولید سبز از تکنیک سوارا بهره گرفته شد. خروجی نشان داد که محرک «قوانین و مقررات» با بیشترین وزن مهم‌ترین محرک، و محرک‌های «واردات فناوری» و «تعهد مدیریت ارشد» در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفتند. محرک «تقاضای کارکنان» نیز با کمترین وزن به عنوان کم‌اهمیت‌ترین محرک شناسایی شد. با توجه به ضرورت توجه صنعت به حفظ محیط‌زیست، تنها با اجرای قوانین و مقررات دولتی و مسایل محیط‌زیستی و تولید خودروهایی منطبق با فناوری‌ها و استانداردهای روز دنیا و تعهد مدیران ارشد می‌توان وارد چرخه رقابت در بازار جهانی شد؛ در غیر این صورت خودروسازان داخلی باید منتظر حذف تدریجی از بازارهای داخلی و منطقه‌ای باشند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

داوری، ع. و رضازاده، آ. (1393). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS، چاپ دوم، سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
دهقان نیری، م.؛ خدابخش، م. و. امامیان، س. ا. ح (1393). پژوهش‌های نوین در تصمیم‌گیری، دوره 1، شماره 4.
شیخی، ن. (1390). تبیین نحوه اثرگذاری یکپارچگی زنجیره تأمین بر عملکرد شرکت. پایان­نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد در رشته مدیریت بازرگانی، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، تعداد صفحات: 296.
ضیایی م.؛ محمودزاده س. م. و شاهی، ط. (1396). اولویت‌بندی عوامل موثر بر پیاده‌سازی مدیریت زنجیره تأمین سبز در صنعت گردشگری، جغرافیا و توسعه شماره 46، صفحات 34-19.
عاقله، ح. و حمیدی، ن. (1395). شناسایی و رتبه‌بندی موانع استقرار زنجیره تأمین سبز در صنایع کوچک و متوسط (مطالعه موردی استان قزوین)، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 80، صفحات 197-173.
مزروعی نصرآبادی، ا. و جعفری گهرویی، ط. (1396). ارائه مدل محرک‌های زنجیره تأمین سبز مورد مطالعه: هنر صنعت فرش دستباف، گلجام، دوفصلنامه علمی- پژوهشی انجمن علمی فرش ایران، شماره 31، بهار و تابستان.
نوروزی، م. (1397). طراحی سبز محصول: رویکردی نو در حسابداری مدیریت محیط زیست، فصلنامه انسان و محیط زیست، شماره 44.
وجدی وحیدی، م. (1383) مدیریت زنجیره تأمین. پایگاه اطلاع‌رسانی همکاران سیستم.
Awan, U.; Kraslawski, A.; Huiskonen, J. (2017). Understanding the Relationship between Stakeholder Pressure and Sustainability Performance in Manufacturing Firms in Pakistan. Procedia Manuf., 11, 768–777.
Bai, Y.; Hua, C.; Jiao, J.; Yang, M.; Li, F. (2018). Green efficiency and environmental subsidy: Evidence from thermal power firms in China. J. Clean. Prod., 188, 49–61.
Bhubaneswari Bisoyi et al (2019). IOP Conference Series: Materials Science and Engineering. 653 012032.
C.E.P.D. (2018). Chinese Environmental Situation Communique in 2016. Available online: http://www.zhb.gov.cn/ hjzl/zghjzkgb/lnzghjzkgb/201706/P020170605833655914077.pdf (accessed on 19 May 2018). (In Chinese).
Cai, W.; Li, G. (2018). The drivers of eco-innovation and its impact on performance: Evidence from China. J. Clean. Prod., 176, 110–118.
Chen, X.; Yi, N.; Zhang, L.; Li, D. (2018). Does institutional pressure foster corporate green innovation? Evidence from China’s top 100 companies. J. Clean. Prod., 188, 304–311.
Chuang, S. P., & Yang, C. L. (2014). Key success factors when implementing a green- manufacturing system. Production Planning & Control, 25(11), 923-937.
Dangelico, R.M. (2017). What Drives Green Product Development and How do Different Antecedents Affect Market Performance? A Survey of Italian Companies with Eco-Labels. Bus. Strategy Environ, 26, 1144–1161.
Dharmendra Hariyani, Sanjeev Mishra, Poonam Hariyani, Milind Kumar Sharma (2023). Drivers and motives for sustainable manufacturing system, Innovation and Green Development, Volume 2, Issue 1, 100031.
Feng, T. Sun, L. and Zhang, Y. (2017). “The effects of customer and supplier involvement on competitive advantage: An empirical study in China”. Industrial Marketing Management, 39: 1384-1394.
Fernando, Y.; Wah,W.X. (2017). The impact of eco-innovation drivers on environmental performance: Empirical results from the green technology sector in Malaysia. Sustain. Prod. Consum., 12, 27–43.
Gandhi, N.S.; Thanki, S.J.; Thakkar, J.J. (2018). Ranking of drivers for integrated lean-green manufacturing for Indian manufacturing SMEs. J. Clean. Prod., 171, 675–689.
Ghazilla, R.A.R.; Sakundarini, N.; Abdul-Rashid, S.H.; Ayub, N.S.; Olugu, E.U.; Musa, S.N. (2015). Drivers and Barriers Analysis for Green Manufacturing Practices in Malaysian SMEs: A Preliminary Findings. Procedia CIRP, 26, 658–663.
Govindan, K.; Diabat, A.; Shankar, K.M. (2015). Analyzing the drivers of green manufacturing with fuzzy approach. J. Clean. Prod., 96, 182–193.
Govindan, K.; Soleimani, H.; Kannan, D. (2016). Reverse logistics and closed-loop supply chain: A comprehensive review to explore the future. Eur. J. Oper. Res., 240, 603–626.
Halleck Vega, S.; Mandel, A. (2018). Technology Diffusion and Climate Policy: A Network Approach and its Application to Wind Energy. Ecol. Econ., 145, 461–471.
Kong, D.; Feng, Q.; Zhou, Y.; Xue, L. (2016). Local implementation for green-manufacturing technology diffusion policy in China: From the user firms’ perspectives. J. Clean. Prod., 129, 113–124.
Li, S.; Jayaraman, V.; Paulraj, A.; Shang, K.C. (2016). Proactive environmental strategies and performance: Role of green supply chain processes and green product design in the Chinese high-tech industry. Int. J. Prod. Res., 54, 2136–2151.
Liao, Z.; Xu, C.K.; Cheng, H.; Dong, J. (2018). What drives environmental innovation? A content analysis of listed companies in China. J. Clean. Prod., 198, 1567–1573.
Liu, P.; Zhou, Y.; Zhou, D.K.; Xue, L. (2017). Energy Performance Contract models for the diffusion of green-manufacturing technologies in China: A stakeholder analysis from SMEs’ perspective. Energy Policy, 106, 59–67.
Majumdar, D.; Kar, S. (2017). Does technology diffusion help to reduce emission intensity? Evidence from organized manufacturing and agriculture in India. Resour. Energy Econ., 48, 30–41.
Melngk, S.A.; Smith, R.T. (1996). Green Manufacturing; Society of Manufacturing Engineers: Dearborn, MI, USA.
Mittal, V.K.; Sangwan, K.S. (2015). Ranking of Drivers for Green Manufacturing Implementation Using Fuzzy Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution Method. J. Multi-Criteria Decis. Anal., 22, 119–130.
Moktadir, M.A.; Rahman, T.; Rahman, M.H.; Ali, S.M.; Paul, S.K. (2018). Drivers to sustainable manufacturing practices and circular economy: A perspective of leather industries in Bangladesh. J. Clean. Prod., 174, 1366–1380.
Pacheco-Blanco, B.; Bastante-Ceca, M.J. (2016). Green public procurement as an initiative for sustainable consumption. An exploratory study of Spanish public universities. J. Clean. Prod., 133, 648–656.
Polvorosa, R.; Suárez, A.; de Lacalle, L.L.; Cerrillo, I.; Wretland, A.; Veiga, F. (2017). Tool wear on nickel alloys with different coolant pressures: Comparison of Alloy 718 and Waspaloy. J. Manuf. Process., 26, 44–56.
Shukla, G.P., Swarnakar, V. & Singh, S.J. (2023). Assessment of Drivers and Barriers of Green Manufacturing Practices in Indian Manufacturing Companies. J. Inst. Eng. India Ser. C 104, 45–54.
Simão, L.; Lisboa, A. (2017). Green Marketing and Green Brand—The Toyota Case. Procedia Manuf., 12, 183–194.
Song, M.;Wang, S.; Sun, J. (2018). Environmental regulations, staff quality, green technology, R&D efficiency, and profit in manufacturing. Technol. Forecast. Soc. Chang., 133, 1–14.
SpMEs, C.a.d.p.c.o. (2018). Guide to Social Responsibility of Small and Medium Enterprises in China. Available online: http://smec.org.cn/?info-2467-1.html (accessed on 19 May 2018). (In Chinese).
Wakeford, J.J.; Gebreeyesus, M.; Ginbo, T.; Yimer, K.; Manzambi, O.; Okereke, C.; Black, M.; Mulugetta, Y. (2017). Innovation for green industrialisation: An empirical assessment of innovation in Ethiopia’s cement, leather and textile sectors. J. Clean. Prod., 166, 503–511.
Yi, H. (2014). Green businesses in a clean energy economy: Analyzing drivers of green business growth in U.S. states. Energy, 68, 922–929.
Ying Luo, Xiaowen Jie, Xiaoping Li, and Liming Yao (2018). Ranking Chinese SMEs Green Manufacturing Drivers Using a Novel Hybrid Multi-Criterion Decision-Making Model, Sustainability, 10, 2661.
Yuan, B.; Xiang, Q. (2018). Environmental regulation, industrial innovation and green development of Chinese manufacturing: Based on an extended CDM model. J. Clean. Prod., 176, 895–908 .
Zhang, Y.; Wang, J.; Xue, Y.; Yang, J. (2018). Impact of environmental regulations on green technological innovative behavior: An empirical study in China. J. Clean. Prod., 188, 763–773.