نشریه علمی محیط زیست و  توسعه

نشریه علمی محیط زیست و توسعه

ریشه‌یابی چالش‌های استقرار زیرساخت داده مکانی (SDI) در محدوده حریم پایتخت

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد گروه تخصصی جغرافیا، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار گروه تخصصی جغرافیا، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
حریم پایتخت با نابه‌سامانی‌ها و مشکلات متعددی از حیث اقتصادی، اجتماعی، سکونتگاهی و محیط‌زیست مواجه است و امروز بیش از پیش نیازمند بهبود و ارتقاء مدیریت فضایی است. لازمه سازمان‌یابی فضایی وجود یک سامانه پشتیبان تصمیم است که تجارب جهانی حاکی از آن است که این سامانه‌ها در طول زمان بدون بهره‌گیری از یک زیرساخت داده مکانی به توفیق چندانی دست نمی‌یابند. پژوهش حاضر ضمن بررسی کامل مطالعات آسیب‌شناسانه گذشته، با استفاده از روش استخوان ماهی علت بروز چالش‌ها و موانع استقرار زیرساخت داده مکانی را جستجو نمود. این علل در سه سطح عوامل، معیارها و زیرمعیارها احصاء شدند. تعداد 6 عامل، 11 معیار و 19 زیرمعیار در نمودار مربوط به این روش درج شدند. در مرحله بعد ضمن استفاده از نظرات خبرگان امر، با خلاصه‌سازی نتایج مرحله قبل و با بهره‌گیری از روش آزمون تصمیم‌گیری و آزمایش ارزیابی (موسوم به دیمتل) کنکاش پیرامون روابط علی و معلولی میان چالش‌های پیش‌روی استقرار زیرساخت داده مکانی در محدوده حریم انجام شد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که سه عامل کیفیت پایین داده‌های مکانی، عدم وجود فراداده و فقدان و ناکارآمدی استانداردهای تولید نقشه از نوع معلول شناخته شده و دو عامل نگرش غلط به فناوری و تحقیق و هزینه‌بر بودن تولید داده مکانی از نوع علت هستند. سه عامل دیگر نیز از حیث تاثیرگذاری و تاثیرپذیری ضعیف ارزیابی شدند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

بهرامی، پ.، مراد بیگی، ا. و حائری، ز. (1401). ارزیابی میزان موفقیت پیاده سازی زیرساخت داده‌های مکانی استانی (PSDI) با رویکرد ترکیبی دیمتل و فرآیند تحلیل شبکه‌ای (DANP) (مطالعه موردی: استان ایلام)، نشریه علوم و فنون نقشه‌برداری، دوره (11)، شماره (4) . صص 107
پیشنماز احمدی، م.، محمدزاده ،ک.، پاشانژاد، ا. و هوشمند، ع. (1396). بررسی نقش و ضروریت اسقرار زیرساخت داده‌های مکانی در توسعه پایدار ایران.
حبیبی، آ. و آفریدی، ص. (1401). تصمیم‌گیری چندشاخصه، تهران. انتشارات نارون.
دلاویز، ی.، کرمی، ج. و رستمی، ح. (1397). ارایه الگوی راهبردی زیرساخت دادههای مکانی (SDI) با رویکرد پدافند غیر عامل. بیست و پنجمین همایش و نمایشگاه ملی ژئوماتیک و سومین کنفرانس مهندسی فناوری اطلاعات مکانی.
سرور، ر. (1400). برنامه‌ریزی و مدیریت مناطق کلان‌شهری با تأکید بر مدیریت یکپارچه حریم منطقه کلان‌شهری تهران، سروش.
طرح و کاوش، مهندسین مشاور ، (1395). گزارش مدیریتی طرح راهبردی حریم پایتخت.
قادری، م. و صادقی ارج، م. (1398). تبیین راهکاری در تحقق مدیریت یکپارچه شهری با بکارگیری زیرساخت اطلاعات مکانی با تأکید بر اهمیت موضوع در ساختار مدیریت شهری ایران، دومین کنفرانس بین المللی عمران، معماری و مدیریت توسعه شهری در ایران، دانشگاه تهران.
مدرس‌زاده، ا.، بنایی، و.، مسگری م. س. و سرور، ر. (1395). تبیین رهیافت زیرساخت داده مکانی (SDI) در مدیریت اطلاعات تأسیسات شهری تهران، همایش ژئوماتیک 95.
مدرس‌زاده برزکی، ا.، سرور، ر. و اسدیان ف. (1402). آسیب‌شناسی و ارایه راهبردهای تحقق الزامات استقرار زیرساخت داده مکانی (SDI) در مدیریت یکپارچه حریم کلان‌شهر تهران، فصلنامه پژوهش‌های برنامه و توسعه. دوره 4 شماره 2 پیاپی 14.
مرکز آمار ایران (1395). سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
 نقش جهان – پارس، مهندسین مشاور. (1395). طرح ساختاری حریم پایتخت، اداره کل حریم شهرداری تهران.
Akbarian, M., & Latifi-Rostami, M. (2021). A Framework for Combating against Iran’s Fuel Smuggling. Quarterly Journal of the Macro and Strate-gic Policies, 8(4), 654-673. .https://doi.org/10.30507/ JMSP.2021.102469
Altuntas, Serkan & Dereli, Türkay. (2015). A novel approach based on DEMATEL method and patent citation analysis for prioritizing a portfolio of investment projects. Expert Systems with application. Volume 42, Issue 3, 15 February 2015, Pages 1003-1012.
Büyüközkan, Gülçin & Çifçi, Gizem. (2012). A novel hybrid MCDM approach based on fuzzy DEMATEL, fuzzy ANP and fuzzy TOPSIS to evaluate green suppliers. Expert Syst. Appl.. 39. 3000-3011. 10.1016/j.eswa.2011.08.162.
Fontela, E. & Gabus, A. (1976). The DEMATEL Observer. Battelle Geneva Research Center, Geneva.
Gómez, P. M., García M. P., Seco G. G., Santiago A. R. & Johnson C. T. (2019). The Americas’ Spatial Data Infrastructure. International Journal of Geo-Information. 2019, 8, 432.
Ishikawa, K. (1968). Guide to Quality Control. Tokyo: JUSE.
Jiunn-I, Shieh , Hsin-Hung Wu. & Kuan-Kai Huang. (2010). A DEMATEL method in identifying key success factors of hospital service quality, Knowledge-Based Systems, Volume 23, Issue 3, Pages 277-282, ISSN 0950-7051.
Maes, M.J.A., Jones, K.E., Toledano, M.B. & Milligan, B. (2019). Mapping synergies and trade-offs between urban ecosystems and the sustainable development goals. Environ. Sci. Policy 2019, 93, 181–188.
Omidipoor, M., Toomanian, A., Neysani Samany, N. & Mansourian A. (2020). Knowledge DiscoveryWeb Service for Spatial Data Infrastructures, International Journal of Geo-Information, ISPRS Int. J. Geo-Inf. 2021, 10, 12.
Robert, A., Meyer, CHA ., Deborah, F., Cannon & William E. Kent. (1996). The Fishbone (Ishikawa) Diagram: A Dynamic Learning Tool, Hospitality & Tourism Educator, 8:1, 45-47, DOI: 10.1080/2 3298758.1996.10685711
Ziari, K. & Behzadfar M. (2021). A Pattern for an Integrated Urban Development Management System Using an Urban Planning Approach (Case study: Bandar Abbas), Space Ontology International Journal, Autumn 2021, Vol. 10, Issue 4, No. 39, Pages: 67- 80
Zou, Tong. Jin, Yanjun, Chuang, Yen-Ching, Chien, Ching-Wen & Tung, Tao-Hsin (2022) The DEMATEL method explores the interdependent relationship structure and weights for diagnosis-related groups system. Front. Public Health,August. Sec. Health Economics. Volume 10 https://doi.org/10.3389/ fpubh.2022.872434