نشریه علمی محیط زیست و  توسعه

نشریه علمی محیط زیست و توسعه

سیمای محیط زیست و صیانت آن از منظر آموزه‌های دینی

نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران
10.22034/eiat.2025.217697
چکیده
انسان در آموزه‌های دینی به عنوان اشرف مخلوقات برای رشد و تعالی خود به محیط‌زیست سالم نیازمند است. این تحقیق به دنبال تصویر روش توصیفی-تحلیلی سیمای محیط‌زیست در آموزه‌های اسلام و ارائه راهکارهایی موثر در باب صیانت از محیط‌زیست می‌‌باشد. از این‏رو، فرضیه تحقیق این است که بسیاری از آموزه‏های دین مقدس اسلام و سایر ادیان در خصوص عالم هستی و طبیعت، به‏خصوص محیط‌زیست، وارد شده و از آن به‏عنوان یکی از نعمت‏های الهی یاد شده و بر صیانت و استفاده درست از آن تاکید گردیده است. یافته‏ها نشان می‌‌دهد که دین مبین اسلام به درستی در مورد سیمای محیط‌زیست دستورات و احکامی را بیان نموده است. در دیدگاه اسلام، زمین ملک خداست و انسان نماینده خدا در زمین است. لازمه نماینده بودن انسان در زمین، تبعیت و پذیرش بار امانت الهی است. از نظر اسلام، انسان‌ها وظیفه دارند موجبات آرامش، تربیت و سروسامان دادن به طبیعت و حیات‌وحش و حفاظت از آن را با شناخت لازم و کافی فراهم نمایند. از این تحقیق نتیجه گرفته می‏شود که انسان‌ها در شناخت و درک محیط‌زیست نیاز به آگاهی و آموزش بسیاری دارند تا بتوانند ارتباطات واقعی و اصولی با محیط‏زیست را درک نمایند. انسان در مقام خلیفه‌ی الهی نمی‌تواند هرآن گونه که تمایل دارد با محیط‏زیست پیرامون خود، برخورد و از آن استفاده نماید و برای ایجاد یک محیط‏زیست مطلوب، آگاهی و آموزش افراد جامعه از موارد مهم و ضروری به‌نظر می‌رسد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Abubakr, B, Abdullatif El-S, Mohamad Al-G, and Mawil S (2006). Environmental Protection in Islam. 1. [In English].
Akbari-Rad, T. (1392). The role of Islamic teachings in reducing environmental crises, Ecology, Year 39, Issue 1. 81 – 79-74.
Al-Jaziri, A. (1975). Jurisprudence on the Four Schools of Thought, Dara-Hiyaa al-Turah al-Arabi. 212.
Amadi, A. (1360). Gharr al-Hakam, Tehran, University of Tehran. 447.
Bourdeau P (2004). The man-nature relationship and environmental ethics. Journal of Environmental Radioactivity. 72: 9-15. [In English]. 
Farooq, H (2006). Islam: Environmental Protection, Pakistan Ecology Council at the Karachi Hall, Lahore High Court Bar Association. 7. [In English].
Ghanimi Zaldin, A. M. (1369). Islamic Environmental Education and Protection of the Marine Environment from Pollution, Arab Education, Culture and Sciences Organization. 73 (In Persian).
Halm-Sarsht, P.; Del-Pisheh, A. (1382). Principles and Fundamentals of Environmental Health, Tehran, Chehr Publishing House. 11 (In Persian).
Hanley, N: Jason F. Shgren: Ben W (1997). Environmental Economics in Theory and Practice. 1 - 13. [In English].
Kaviani-Rad, M. (2010). Spatial Analysis of Environmental Hazards and Ecological Crises in Iran, Policy Studies Quarterly, Year 13, Issue 2. 33-58 (In Persian).
Khaled, F. (1999). Islam and the Environment, translated by Esmaeil Haddadian Moghadam, Astan Quds Razavi. 37-38 (In Persian).
Majlisi, M. B. (1413 AH). Bihar-ol-Anwar, Beirut, Dar-ol-Azwa. 81 (In Persian).
Mohammadi, N.; Babaei, F.; Mohammadi, A.; Hayat Ghayb, D. (2019). A study of the status of environmental education in Iranian environmental NGOs, Volume 22, Issue 1, Serial No. 92. 402-391 (In Persian).
Mohammadloo, M.; Saad-al-Din, A.; Mohammadi, H. (2010). The Role of Religious Teachings and Institutions in Comprehensive Watershed Management and Providing Solutions, Quarterly Journal of Studies on the Iranian Islamic Progress Model, Volume 8, Issue 2. 402 (In Persian).
Nabavi, A.; Shahriari, M. (2014). Religion, Ethics and Environment. Man and Environment Journal. Issue 29. 80-69 (In Persian).
Nahj al-Balagha
Najafi, M. H. (1988). Jawaher al-Kalaam fi Sharh Sharaye’ al-Islam, Qom, Al-Muktabat al-Islamiyya, Volume 2. 67-66 (In Persian).
Nasr, H. (2018). The Need for Holy Knowledge, Translated by Hassan Miandari, Taha Cultural Institute). 219 (In Persian).
Paghfour Maghrib, H. (1388). Environmental Ethics from the Perspective of Islam, Quarterly Journal of Medical Ethics, Year 3, Issue 8. 23- 19- 18-17-12 (In Persian).
Papli Yazdi, M. H. (1374). The importance of the environmental issue, Quarterly Journal of Geographical Research, Issue 36. 12.
Pour-Ahmad, A.; Heydari, R. (1395). A study of environmental pollution in the countries of the Islamic world, Quarterly Journal of Political Research of the Islamic World, Year 6, Issue 1. 166-165.
Quran Karim
Sadreddin Shirazi, M. A. (1383). Al-Hikmah al-Mutawaliyyah fi al-Asfar al-Arba’ah, Tehran, Sadra Islamic Hikmat Foundation, Volume 3. 117 (In Persian).
Salehi, S.; Imamgholi, L. (1992). An Experimental Study of the Relationship between Environmental Awareness and Behavior, Bi-Quarterly Journal of Iranian Social Issues, Kharazmi University, Year 3, No. 1. 121-147 (In Persian).
Sheikhi, M. T. (1980). Urban Sociology, Tehran, Publication House. 63-64 (In Persian).
Soltani, M. (1999). Tourism and the Environment (Facts and Signs), Quarterly Journal of Environmental Science and Engineering, No. 32. 27 (In Persian).
Tabarsi, F. (1412). Majm al-Bayan fi tafsir al-Quran, Beirut, Arab History Institute, Volume 4. 533 (In Persian).
Tabatabai, M. H. (1383). Al-Mizan fi tafsir al-Quran, Al-Jama’ah al-Mudrasin Baqum al-Musharifa, Islamic Publishing Institute. 333 (In Persian).
Tusi, M. H. (1415 AH), Amali, Qom, Imam Hadi Institute. 20 (In Persian).
Yakhshaki, A. (2002). Understanding, Protecting and Improving the Environment of Iran, Tehran, Jihad Agricultural Higher Scientific-Applied Education Institute. 15 (In Persian).
Zacks, A.; Lisan, B. (1994). Ecology and Philosophy of Development, translated by Seyyed Hamid Nouhi, Kian Cultural Institute, first edition. 58-59 (In Persian).