نشریه علمی محیط زیست و  توسعه

نشریه علمی محیط زیست و توسعه

ارزیابی طرح تامین و انتقال آب از خلیج فارس و دریای عمان به مرکز فلات ایران از طریق نمک‌زدایی (طرح‌های شیرین سازی)

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، علوم و مهندسی محیط‌زیست، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران،
2 دانشیار، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران،
10.22034/eiat.2025.230833
چکیده
با توجه به کمبود منابع آب شیرین در کشور علی‌الخصوص در مناطق خشک و نیمه خشک فلات مرکزی کشور، بحث انتقال آب از دریاهای آزاد (عمان و خلیج فارس) به این مناطق در سالهای اخیر بسیار بحث برانگیز و حائز اهمیت بوده است. انتقال آب (بین حوضه‌ای و دریای آزاد) می‌تواند یک گام موثر در جهت تامین آب شیرین برای این جوامع، برقراری عدالت اجتماعی و نهایتا نیل به توسعه پایدار باشد، لذا ضروری است که زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های لازم برای انجام این‌گونه طرح‌ها در کشور مورد بررسی قرار گیرد تا از این طریق کمبودها و کاستی‌های‌ موجود شناسایی شده و اقدامات موثر برای حل این مسائل به کار برده شود. در این مطالعه با استفاده از تجزیه و تحلیل ماتریس SWOT سعی شد تا نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید موجود در زمینه انتقال آب در سه سطح سیستمی، سازمانی و فردی مورد بررسی قرار گیرد. بدین منظور پرسش‌نامه‌ای تهیه گردید و توسط ۳۰ نفر از خبرگان شاغل در بخش‌های‌ اجرایی مرتبط با مبحث انتقال آب تکمیل شد. تجزیه و تحلیل پرسش‌نامه‌ نشان داد که استراتژی‌های‌ طراحی شده در این سطح جزء استراتژی‌های‌ تدافعی بوده است. نتایج تحقیق لزوم اهمیت ‌پیش‌گیری‌ از انجام فعالیت‌های آبخواه و جلوگیری از اقدامات موثر در گسترش بیابان را یادآور می‌شود. از این رو، باید اقدامات مهم و اساسی در ارتباط با تدوین قوانین حفاظتی آب در متن برنامه‌های‌ پنج ساله ملی توسعه‌ای کشور عملیاتی شود و همچنین تلاش شود تا آمار و اطلاعات در مباحث منابع آبی به صورت دقیق و مدون ثبت، جمع‌آوری و آرشیو گردد تا این داده‌ها بتواند مبنای مناسبی برای تصمیم‌گیری مدیران و مسئولان در آینده باشد.‌
کلیدواژه‌ها
موضوعات

 
Ahmadi, A., Karamouz, M., & Mojtahedi, S. A. (2007). “Economic evaluation and determination of
water transfer utilization policies.” Iranian Water Resources Research Journal, 3(2). [in Persian].
Barrios, M., & Rodríguez, J. (2019). Inter-basin water transfers in Latin America: Environmental conflicts and governance challenges. Water International, 44(1), 72–88. https://doi.org/10.1080/02508060. 2019.1545594
Dehghan Menashadi, H. R., Niksokhan, M. H., & Ardestani, M. (2013). “Estimation of virtual water in a watershed and its role in inter-basin water transfer systems.” Iranian Journal of Water Resources Engineering, 6(19), 101–114. [in Persian].
Environmental Protection Organization. (2018). Guidelines for Environmental Impact Assessment of Construction Projects. Tehran: Department of Education and Research. [in Persian].
GWP-TAC (Global Water Partnership Technical Advisory Committee). (2000). Integrated water resources management (Technical Advisory Committee Background Paper No. 4). Stockholm: GWP.
GWP-TAC. (2004). Effective water governance (Technical Advisory Committee Background Paper No. 10). Stockholm: Global Water Partnership.
Karbassi, A., & Mojtahedi, F. (2019). “Environmental capacity assessment of water transfer to Yazd with monitoring-based approach.” Iranian Journal of Natural Resources Studies, 11(4), 75–89. [in Persian].
Khakpour, H. (2012). “Inter-basin water transfer and its environmental consequences.” In National Conference on Inter-Basin Water Transfer (Challenges and Opportunities). Shahrekord: Islamic Azad University of Shahrekord. [in Persian].
Mousavi, A., & Abdollahi, S. (2020). “Environmental risk analysis of Caspian Sea water transfer to Semnan with stakeholder participation approach.” Environmental Planning Journal, 12(3), 33–48. [in Persian].
Pars Ab Tadbir Consulting Engineers. (2019a). Study on Water Transfer from the Persian Gulf and Oman Sea to the Central Plateau of Iran – Baseline Marine Studies: General Report on Marine Environmental Issues. Tehran: Macro Water and Wastewater Planning Office. [in Persian].
Pars Ab Tadbir Consulting Engineers. (2019b). Water Transfer Studies – Limitations and Regulations on Water Intake and Desalination. Tehran: Macro Water and Wastewater Planning Office. [in Persian].
Pars Ab Tadbir Consulting Engineers. (2019c). Coastal Classification and Selected Coastal Segments. Tehran: Macro Water and Wastewater Planning Office. [in Persian].
Pars Ab Tadbir Consulting Engineers. (2019d). Evaluation Criteria for Shoreline Water Intake. Tehran: Macro Water and Wastewater Planning Office. [in Persian].
Pars Ab Tadbir Consulting Engineers. (2019e). Desalination Methods Report. Tehran: Macro Water and Wastewater Planning Office. [in Persian].
Pars Ab Tadbir Consulting Engineers. (2019f). Desalination Status in the Middle East and the World. Tehran: Macro Water and Wastewater Planning Office. [in Persian].
Pars Ab Tadbir Consulting Engineers. (2019g). Hydrodynamics and Regional Climate Report. Tehran: Macro Water and Wastewater Planning Office. [in Persian].
Raoufi, Y., Shourian, M., & Attari, J. (2015). “Designing inter-basin water transfer systems based on decision-making indices in source and destination basins.” Iranian Journal of Water Resources Research, 11(1), 49–61. [in Persian].
Rasouli, M., Yousefi, N., & Ahmadi, Sh. (2021). “Environmental impact assessment of inter-basin water transfer projects in Iran (Case study: Karun project).” Environmental Sciences Quarterly, 18(2), 45–60. [in Persian].
Safavi, H. R. (2014). “Water transfer to Zayandeh Rood Basin: A choice or a necessity?” Daneshnama Magazine, No. 230. [in Persian].
UN-Water. (2020). The United Nations World Water Development Report 2020: Water and Climate Change. Paris: UNESCO Publishing